Norveç ve Almanya Hansa savunma ortaklığını tanktan uzaya taşıyor

Norveç ile Almanya arasındaki savunma işbirliği, Leopard 2A8 tanklarının Norveç’te üretilmeye başlamasıyla yeni bir sanayi ayağı kazandı. KNDS ve Norveçli Ritek, 15 Ekim’de Levanger’de üretime geçti. Norveç Kara Kuvvetleri için alınan 54 yeni tankın 37’si bu tesiste imal edilecek.

Kurulumu 18 ay süren fabrikanın yıllık kapasitesi 36 tanka kadar çıkabiliyor. Üretim ve test altyapısı nisan sonunda hizmete açılmıştı. Ekim ayında ulaşılan aşama yeni bir sipariş anlamına gelmiyor; daha önce imzalanan tedarik anlaşmasının yerel üretim bölümünün uygulamaya alınmasını ifade ediyor.

Leopard üretimi daha geniş bir planın parçası

Levanger hattı, Berlin ile Oslo’nun şubat ayında resmileştirdiği Hansa Düzenlemesi içinde somutlaşan projelerden biri. Norveç Savunma Bakanlığının açıklamasına göre çerçeve; deniz harekâtı, müşterek kara muharebesi, hızlı takviye, savunma sanayisi, uzay tabanlı gözetleme, hedef tespiti ve güvenli haberleşme başlıklarını kapsıyor.

Bu yaklaşım iki ülkenin yalnızca aynı platformları satın almasına dayanmıyor. Üretim, bakım, personel eğitimi ve harekât planlamasının birlikte yürütülmesi hedefleniyor. Böylece Almanya’nın sanayi kapasitesi ile Norveç’in Kuzey Atlantik ve Arktik bölgesindeki coğrafi konumu aynı güvenlik mimarisi içinde buluşturuluyor.

Norveç’te Leopard 2A8 üretimi, Avrupa’da büyük kara sistemleri için yerel sanayi payının yeniden öne çıktığını da gösteriyor. Benzer bir ihtiyaç Türkiye’de Altay ana muharebe tankı programında görülüyor. Ancak Altay, yerli tasarım ve millî alt sistem oranını artırmaya odaklanırken Norveç modeli, mevcut bir Avrupa platformunun yerel ortak üzerinden üretim ve destek altyapısına taşınmasına dayanıyor.

Denizaltı ve füze projeleri kuvvetleri yakınlaştırıyor

Hansa ortaklığının en gelişmiş alanlarından birini Type 212CD denizaltı programı oluşturuyor. İki ülke, aynı konfigürasyondaki toplam altı denizaltıyı kullanmayı planlıyor. Personel eğitimi birlikte yürütülecek, Bergen yakınındaki Haakonsvern’de ise yeni bakım altyapısı kurulacak.

Ortak platform tercihi, harekât usullerinin ve lojistik zincirinin zaman içinde birbirine yaklaşmasını sağlayabilir. Aynı sınıftaki denizaltıların kullanılması; yedek parça yönetimi, teknik personel eğitimi ve müşterek görev hazırlığı bakımından maliyetleri azaltma potansiyeli taşıyor. Berlin ve Oslo aynı zamanda yeni nesil 3SM deniz taarruz füzesi üzerinde çalışıyor.

Türkiye’nin Gölcük Tersanesi’nde yürüttüğü Reis sınıfı denizaltı programı da Alman denizaltı teknolojisiyle yerel üretim altyapısını bir araya getiriyor. Bununla birlikte Type 214TN temelli Reis sınıfı ile daha yeni Type 212CD programı farklı tasarım ve tedarik modellerine sahip. Norveç-Almanya düzenlemesini ayıran unsur, denizaltı alımının ortak eğitim, bakım ve kuzey deniz sahalarına dönük müşterek planlamayla desteklenmesi.

Askerî faaliyetler Kuzey Atlantik’e genişliyor

İşbirliği sanayi projelerinin ötesine geçerek sahadaki askerî faaliyetlere de yansıyor. Alman hükümetinin verilerine göre Almanya, mart ayında Norveç’te düzenlenen Cold Response tatbikatına yaklaşık 1.800 asker gönderdi. Norveç yönetimi de Alman askerî teçhizatının ülke topraklarında önceden konuşlandırılması konusunda görüşmeler yürütüldüğünü duyurdu.

Norveç Uluslararası İlişkiler Enstitüsünün Aralık 2024 tarihli değerlendirmesi, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya karşı başlattığı geniş çaplı savaşın uzun süredir devam eden yakınlaşmayı hızlandırdığına işaret ediyor. Araştırmacı Øyvind Svendsen’e göre Almanya’nın Norveç gazına artan bağımlılığı, Berlin’in açık denizdeki enerji altyapısının korunmasına yönelik ilgisini de güçlendirdi.

Alman ordusunun Kuzey Atlantik’te daha görünür rol üstlenmesi bu tabloyu tamamlıyor. Yeni P-8A Poseidon deniz karakol uçakları, Grönland, İzlanda ve Birleşik Krallık arasındaki GIUK geçidinde görev yapıyor. Rus nükleer denizaltılarının açık Atlantik’e çıkarken kullanmak zorunda olduğu bu bölgedeki görevler için uçakların Norveç ve İzlanda üslerinden faaliyet göstermesi planlanıyor.

Andøya uzay işbirliğinin merkezine yerleşiyor

Berlin ile Oslo’nun gündemindeki bir diğer alan uzay tabanlı keşif ve haberleşme sistemleri. Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, mart ayındaki Andøya ziyareti sırasında ortak bir görüntüleme ve keşif uydusu takımyıldızını geliştirmek istediğini açıkladı. İki hükümet nisan ayında fırlatma kapasitesi, uzaydan gözetleme ve güvenli iletişim konularına odaklanacak ikili çalışma grubu kurulması üzerinde anlaştı.

Norveç’in Andøya adasındaki uzay üssü, kutup yörüngelerine uydu göndermek için elverişli konumuyla öne çıkıyor. Bu yörüngeler, yeryüzünün geniş bölümünü düzenli aralıklarla izleyebildiği için askerî keşif uydularında tercih ediliyor. Proje ilerlerse Norveç’in coğrafi avantajı ile Almanya’nın sensör, uydu ve komuta altyapısı aynı sistemde birleştirilebilecek.

İki ülke, Airbus A330 MRTT uçaklarının havada yakıt ikmali, stratejik nakliye ve tıbbi tahliye görevleri için ortak kullanıldığı Çok Uluslu Çok Rollü Tanker Nakliye Filosu içinde de birlikte hareket ediyor. Almanya ve Norveç, Avrupa’nın hipersonik tehditlere karşı önleme sistemi geliştirmeyi amaçlayan EU HYDEF projesinin ilk aşamasını finanse eden beş ülke arasında bulunuyor. Türkiye’de SİPER gibi uzun menzilli hava savunma çalışmaları sürse de HYDEF’in hipersonik hedeflere odaklanan görev tanımı ayrı bir teknoloji alanını temsil ediyor.

Bundan sonraki süreçte Levanger’deki üretim hızının, Type 212CD bakım altyapısının ve Alman teçhizatının Norveç’te önceden konuşlandırılmasına ilişkin görüşmelerin nasıl ilerleyeceği izlenecek. Uzay çalışma grubunun ortak uydu takımyıldızını takvime bağlayıp bağlamayacağı da Hansa ortaklığının kapsamını belirleyecek.