Belçika BNS Bellis mayın avlama gemisini Bulgaristan'a devretti

Belçika, BNS Bellis mayın avlama gemisini Bulgaristan'a devretti

Belçika, hizmet dışına çıkarmaya başladığı Tripartite sınıfı mayın avlama gemilerinden BNS Bellis'i Bulgaristan Deniz Kuvvetlerine devretti. Belçika Savunması tarafından 30 Ekim'de gerçekleştirilen teslimatla Bellis, Bulgar filosuna kazandırılması planlanan dört Belçika gemisinin ilki oldu.

Devir işlemi, Belçika, Hollanda ve Bulgaristan arasında imzalanan üçlü mutabakat kapsamında yürütülüyor. Anlaşma toplam yedi mayın avlama gemisinin Bulgaristan'a aktarılmasını öngörüyor; bunların dördü Belçika envanterinden gelecek. Kalan gemilerin teslim takvimi ile yeniden hizmete giriş tarihleri ise henüz açıklanmadı. Bu belirsizlik, Bulgaristan'ın mürettebat eğitimi ve görev planlamasını da doğrudan etkiliyor.

Tripartite gemileri Bulgaristan'da ikinci döneme hazırlanıyor

Tripartite sınıfı, Belçika, Hollanda ve Fransa'nın ortak ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilen köklü bir mayın karşı tedbir platformu. Manyetik izini azaltmak amacıyla kompozit gövdeyle inşa edilen gemiler, mayın tespit sonarı ile uzaktan kumandalı imha araçlarını aynı görev düzeni içinde kullanabiliyor.

Belçika ve Hollanda, yaşlanan Tripartite filolarını kademeli olarak hizmet dışına çıkarıyor. Ancak BNS Bellis gibi göreve elverişli durumdaki gemiler, gerekli bakımın ardından başka bir NATO ülkesinde hizmet vermeyi sürdürebilecek. Bulgaristan bakım, yeniden hizmete alma ve operasyonel kullanım maliyetlerini üstlenecek; Belçika ise teknik bilgi ve sanayi desteği sağlayacak.

Geminin Bulgaristan'da hangi adla hizmet vereceği açıklanmadı. Kapsamlı bir modernizasyondan geçirilip geçirilmeyeceği de şimdilik belirsiz. Sensörlerin, sevk sistemlerinin ve mayın imha araçlarının mevcut durumu, Bellis'in ne kadar sürede göreve çıkabileceğini belirleyecek. Dolayısıyla devir teslim, geminin kısa sürede operasyona hazır olacağı anlamına gelmiyor.

Belçika ve Hollanda insansız sistemlere yöneliyor

Devir programının arkasında, iki ülkenin yürüttüğü Replacement Mine Counter Measures programı bulunuyor. Belçika ve Hollanda, klasik mayın avlama gemilerinin yerine mürettebatı tehlikeli sahadan uzakta tutacak insansız suüstü, sualtı ve hava araçlarını taşıyan yeni nesil platformlara geçiyor.

Programın sanayi ayağında Naval Group ile Exail tarafından oluşturulan Belgium Naval & Robotics yapılanması yer alıyor. Yeni görev anlayışında ana geminin doğrudan mayınlı sahaya girmesi yerine keşif, sınıflandırma ve imha faaliyetlerinin uzaktan kumandalı araçlarla yürütülmesi hedefleniyor. Böylece Tripartite sınıfındaki gemi merkezli model, dağıtık sensörler ve robotik araçlar üzerine kurulu bir mimariye dönüşüyor.

Bu geçiş, eski gemilerin bütünüyle işlevsiz kaldığı anlamına gelmiyor.

Mevcut filosunu kısa vadede büyütmek isteyen Bulgaristan açısından hazır bir platformun devralınması, sıfırdan gemi tedarikine kıyasla daha hızlı kapasite sağlayabilir. Yine de operasyonel fayda; bakım bütçesine, yedek parça erişimine, mürettebat eğitimine ve görev sistemlerinin sürdürülebilirliğine bağlı olacak.

Karadeniz'deki mayın tehdidine NATO takviyesi

Deniz mayınları, liman yaklaşmalarını ve ticaret rotalarını kısıtlayabilmesi nedeniyle Karadeniz'de doğrudan güvenlik riski oluşturuyor. Mayın karşı tedbir gemileri de kritik deniz altyapısının korunması ve seyrüsefer serbestisinin sürdürülmesi için yalnızca ulusal sularda değil, NATO görevlerinde de kullanılabiliyor.

Belçika Ulusal Silahlanma Direktörü ve Malzeme Kaynakları Genel Müdürü Korgeneral Bernard Phaleg, devir sayesinde yıllar içinde oluşturulan bir yeteneğin NATO bünyesinde faal kalacağını belirtti. Açıklamaya göre Bellis'in Bulgaristan'a geçmesi, Karadeniz güvenliğine katkı sağlarken Belçika'nın biriktirdiği teknik ve operasyonel tecrübenin korunmasına da imkân verecek.

Bulgaristan'ın gemileri yalnızca kendi kara suları ve ticaret yollarının güvenliği için kullanması planlanmıyor. Kaynaklara göre Bulgar gemilerinden ve edinilecek işletme tecrübesinden, aynı sınıf platformlara sahip Ukraynalı deniz personelinin eğitiminde de yararlanılacak. Ortak platform kullanımı, bakım prosedürleri ile mayın avlama taktiklerinin müttefikler arasında paylaşılmasını kolaylaştırabilir.

Türkiye'nin öncülük ettiği Karadeniz göreviyle kesişiyor

Bulgaristan'ın kazanacağı kapasite, Türkiye, Bulgaristan ve Romanya tarafından oluşturulan Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu ile de doğrudan bağlantılı. Türkiye'nin öncülüğünde 2024'te faaliyete geçen yapı, sürüklenen mayınlara karşı dönemsel görevler icra ediyor. Bellis ve ardından teslim edilecek diğer gemiler, Bulgaristan'ın gruba ayırabileceği platform sayısını artırabilir ve görev sürekliliğini güçlendirebilir.

Türk Deniz Kuvvetleri aynı görev sahasında Engin ve Aydın sınıfı mayın avlama gemilerini kullanıyor. Bulgaristan'ın Tripartite filosunu genişletmesi; Türk ve Rumen unsurlarıyla müşterek eğitim, veri paylaşımı ve taktik uyum açısından yeni seçenekler sunacak. Buna karşılık sonarlar, komuta sistemleri ve mayın imha araçları arasındaki farklılıkların ortak tatbikatlarda ele alınması gerekecek. Burada asıl sınav, farklı platformların aynı görev düzeni içinde ne ölçüde uyum sağlayacağı olacak.

Sıradaki aşamada BNS Bellis'in bakım sonrası deniz kabul faaliyetleri, Bulgar mürettebatın eğitim takvimi ve kalan altı geminin teslim planı izlenecek. Gemilerin Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu'na ne zaman katılacağı ve Ukraynalı personelin eğitiminde nasıl kullanılacağı, devrin sahadaki etkisini gösterecek.