Danimarka ve Litvanya Blocker deniz mayını alımına gidiyor

Danimarka ve Litvanya Blocker deniz mayını alımına gidiyor

Danimarka, Finlandiyalı Forcit Defence tarafından üretilen Blocker deniz mayınını satın alma kararı aldı. Karar, Litvanya’nın aynı sistem için tedarik sürecini başlatmasından bir gün sonra açıklandı. İki ülkenin katılımıyla Baltık ve Kuzey Avrupa’daki deniz geçitlerinin kontrolüne yönelik ortak mayın harbi kapasitesinin genişlemesi bekleniyor.

Blocker, Finlandiya ve Estonya silahlı kuvvetlerinin envanterinde bulunuyor. Estonya sistemi 2021’de satın almıştı. Danimarka ile Litvanya’nın da aynı mayın ailesine yönelmesi; eğitim, lojistik ve harekât usullerinde ülkeler arası uyumu kolaylaştırabilir. Bu tercih, uzun vadede bakım ve mühimmat tedarik takvimini de doğrudan etkiliyor.

Beş ülke ortak tedarik mekanizmasında

Danimarka’nın alımı, Naval Mines Cooperation adı verilen çok taraflı iş birliği çerçevesinde yürütülecek.

Ortak tedarik mekanizmasında Finlandiya, Danimarka, Litvanya, Almanya ve Norveç yer alıyor. Almanya ile Norveç ise Blocker satın alacaklarını henüz kamuoyuna duyurmadı.

Finlandiya Silahlı Kuvvetleri, beş ülke adına Forcit Defence ile haziran ayında bir çerçeve sözleşme imzaladı. Finlandiya hükümeti, kesin rakam paylaşmadan anlaşmanın değerini yüz milyonlarca avro olarak açıkladı. Sözleşme, katılımcı ülkelerin kendi ihtiyaçları ve takvimleri doğrultusunda ayrı siparişler vermesine imkân tanıyor.

Litvanya Savunma Bakanlığı da tedarikin, 2024’te başlatılan program kapsamında oluşturulan Naval Mines Cooperation anlaşması üzerinden gerçekleştirileceğini bildirdi. İş birliği yalnızca ortak satın almayla sınırlı değil. Danimarka Savunma Bakanlığının açıklamasına göre lojistik, personel eğitimi, müşterek tatbikatlar ve sistemlerin hizmet ömrü boyunca desteklenmesi de programın temel başlıkları arasında. Dolayısıyla ülkelerin aynı sistemi seçmesi, sahadaki kullanım kadar arka plandaki destek altyapısını da ortaklaştırıyor.

Blocker gemileri çoklu sensörlerle tespit ediyor

Forcit Defence, Blocker’ı yaklaşan gemileri birden fazla sensör aracılığıyla algılayabilen modern bir deniz mayını olarak tanıtıyor. Şirketin verdiği bilgiye göre sistemin patlayıcı etkisi bir ton TNT’ye eş değer seviyeye ulaşıyor.

Mayının sensör mimarisi, hedef ayırt etme yöntemleri ve kullanım senaryolarına ilişkin ayrıntılar ise kamuya açık kaynaklarda sınırlı tutuluyor.

Finlandiya’nın projede lider ülke seçilmesi, Finlandiya Donanmasının uzun yıllara dayanan deniz mayıncılığı tecrübesiyle ilişkilendiriliyor. Ülkenin coğrafyası da bu birikimde belirleyici rol oynuyor. Finlandiya kıyılarındaki takımadalar, dar geçitler ve sığ sular, mayın harbini deniz savunma planlamasının kalıcı unsurlarından biri haline getiriyor.

Programın ilk niyet beyanı Belçika, Letonya, Litvanya, Norveç, Polonya, İsveç, Danimarka, Almanya, Finlandiya ve Estonya tarafından imzalanmıştı. Bu ülkelerin tamamı NATO üyesi olsa da mevcut Blocker tedarik düzenlemesi beş ülkeyi kapsıyor. Alman savunma yayını Hartpunkt, sektör kaynaklarına dayanarak Berlin’in satın alma kararını yıl içinde açıklayabileceğini aktardı.

Baltık Denizi’ndeki geçitlerin ağırlığı artıyor

Deniz mayınları, görece düşük maliyetleri ve geniş alanlarda gemi hareketlerini sınırlandırabilmeleri nedeniyle kıyı savunmasındaki yerini koruyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nda bu teknolojiyi enerji trafiği üzerinde baskı kurmak amacıyla kullanması, mayın tehdidinin küresel ticaret ve deniz ulaştırması üzerindeki etkisini yeniden gündeme taşıdı. Baltık Denizi’nde ise konu doğrudan NATO ile Rusya arasındaki askerî dengeye bağlanıyor.

Rusya’nın Ukrayna’ya karşı 2022’de başlattığı geniş çaplı savaşın ardından Baltık’taki güvenlik ortamı belirgin biçimde sertleşti.

Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya katılmasıyla, Rusya’nın Kaliningrad bölgesi ve Leningrad Oblastı kıyıları dışındaki Baltık sahilleri İttifak ülkeleri tarafından çevrelendi. Rus savaş ve destek gemilerinin açık denize ulaşabilmesi için Danimarka boğazlarından, ardından Kattegat ve Skagerrak üzerinden geçmesi gerekiyor. Bu dar deniz hatları, mayın harbi planlamasını bölgesel savunmanın merkezine taşıyor.

Söz konusu coğrafya, deniz mayınlarını yalnızca kıyı koruma aracı olmaktan çıkararak dar geçitlerin kontrolünde kullanılabilecek stratejik bir kapasiteye dönüştürüyor. Moskova ise Atlantik’e erişiminin kesilmesini kabul etmeyeceğini birçok kez açıkladı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in yardımcısı ve Denizcilik Kurulu Başkanı Nikolay Patruşev, olası bir ablukanın barışçı yöntemlerle çözülememesi halinde donanmanın müdahale edeceğini savundu.

Türkiye’deki MALAMAN çalışmasıyla benzer yönler taşıyor

Blocker tedariki, NATO ülkelerinin ortak mühimmat aileleri üzerinden stok, eğitim ve bakım uyumu kurma yaklaşımının bir örneğini oluşturuyor. Benzer ortak alım modelleri hava savunma mühimmatları ile topçu sistemlerinde de görülüyor. Deniz mayınlarında ise kullanım koşulları, hedef tanıma kabiliyeti ve güvenli döşeme yöntemleri nedeniyle teknik standardizasyon daha hassas bir süreç gerektiriyor.

Türkiye’de bu alandaki en yakın çalışma, Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda TÜBİTAK SAGE ve KoçSavunma tarafından geliştirilen MALAMAN akıllı dip mayını olarak öne çıkıyor. MALAMAN ile Blocker arasında doğrudan bir program ilişkisi bulunmuyor. İki çalışma da sensör destekli hedef tespiti, seçici angajman ve deniz geçitlerinin kontrolü gibi modern mayın harbinin temel ihtiyaçlarına odaklanıyor.

Önümüzdeki dönemde Danimarka ve Litvanya’nın sipariş miktarları, teslimat takvimi ve Blocker sistemlerinin hangi platformlardan döşeneceği takip edilecek. Almanya ile Norveç’in vereceği kararlar da beş ülkeli tedarik düzenlemesinin ölçeğini ve Baltık’taki ortak mayın harbi kapasitesinin ulaşacağı düzeyi belirleyecek.