Suudi Arabistan iki projeyle donanmasını yerlileştiriyor

Suudi Arabistan iki projeyle donanmasını yerlileştiriyor

Suudi Arabistan, Kızıldeniz ve Basra Körfezi’ndeki deniz gücünü eş zamanlı yenilemek amacıyla Sarawat ve Tuwaiq projelerine ağırlık veriyor. Toplam 12 savaş gemisini kapsayan iki programla yalnızca filonun büyütülmesi değil, bakım, eğitim, sistem entegrasyonu ve gemi inşa kabiliyetlerinin ülkeye taşınması da hedefleniyor.

Suudi Savunma Bakanlığının açıklamasına göre çalışmalar, 26 Şubat 2018’de onaylanan Savunma Bakanlığı Gelişim Programı çerçevesinde yürütülüyor. Veliaht Prens ve Başbakan Muhammed bin Selman’ın vizyonu doğrultusunda hazırlanan program; savunma harcamalarının etkinleştirilmesi, silah sistemlerinin modernizasyonu, ortak harekât kapasitesinin artırılması ve askeri sanayinin yerlileştirilmesi için yeni bir yönetim modeli öngörüyor.

Deniz kuvvetleri bakımından öncelik net: Ülkenin iki ayrı deniz cephesinde kesintisiz görev yapabilecek sürdürülebilir bir yapı kurmak. Riyad yönetimi bu kapsamda kritik deniz yolları, enerji tesisleri ve kıyı altyapısının korunmasını, aynı zamanda bölgesel deniz güvenliğine daha güçlü katkı verilmesini amaçlıyor.

Sarawat sekiz Avante 2200 korvetini kapsıyor

Sarawat Projesi’nin merkezinde, İspanyol Navantia tarafından geliştirilen Avante 2200 tasarımına dayalı sekiz çok maksatlı korvet yer alıyor. Program yalnızca gemi teslimatından ibaret değil. Uzun süreli lojistik destek, bakım tesisleri, kara konuşlu test altyapısı ve simülatör destekli personel eğitimi de aynı paket içinde yürütülüyor.

İlk safhada HMS Al Jubail, HMS Al Diriyah, HMS Hail, HMS Jazan ve HMS Unayzah adlı beş gemi üretildi. Mürettebat, simülatörlerde ve deniz tecrübeleri sırasında eğitilirken gemilerin hizmette tutulabilmesi için kapsamlı bir idame düzeni kuruldu. Böylece Suudi personel, hem platformların hem de savaş sistemlerinin işletilmesinde doğrudan tecrübe kazandı.

İkinci safha ise HMS Al Madinah, HMS NEOM ve HMS AlUla’nın inşasını kapsıyor. Açıklamaya göre 100’den fazla Suudi mühendise uzmanlık eğitimi verilecek; gemi montajı, sistem entegrasyonu ve bakım faaliyetlerinin bir bölümü ülke içinde gerçekleştirilecek. Korvetlerin hava, su üstü ve su altı tehditlerine karşı kullanılabilecek sensör ve silah paketlerinin yanı sıra elektronik harp sistemleri taşıması planlanıyor. Yerel iş gücünün sürece daha erken katılması, teslimat sonrasındaki bakım ve idame takvimini de doğrudan etkiliyor.

Jazan’ın entegrasyonu Suudi Arabistan’a taşındı

Sarawat’ın yerlileştirme ayağındaki dikkat çekici eşiklerden biri, HMS Jazan’ın 4 Aralık 2023’te Cidde’deki Kral Faysal Deniz Üssü’nde hizmete alınması oldu.

Suudi Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman’ın katıldığı törenle envantere giren Jazan, savaş sistemi entegrasyonu ve kabul testleri tamamen Suudi Arabistan topraklarında ve karasularında gerçekleştirilen ilk proje gemisi olarak kayda geçti. Bu tercih, tersane faaliyetlerinin ötesinde test ve doğrulama yetkinliğinin de ülkeye taşınmak istendiğini gösteriyor.

Program kapsamında HAZEM adlı deniz muharebe yönetim sistemi de geliştirildi. Suudi makamlarının ülkenin ilk yerli deniz muharebe yönetim sistemi olarak tanımladığı HAZEM, sensörlerden gelen verilerin işlenmesi ile silahların sevk ve idaresinde teknik bağımsızlık hedefinin temel unsurları arasında gösteriliyor.

Sanayi modeli, Askeri Sanayiler Genel Otoritesinin (GAMI) denetlediği endüstriyel katılım anlaşmasına dayanıyor. Uygulama, Saudi Arabian Military Industries ile Navantia arasındaki ortaklık üzerinden ilerliyor. Böylece yalnızca yabancı bir gemi tasarımının tedarik edilmesi değil, bilgi birikimi ile üretim süreçlerinin Suudi şirketlerine aktarılması hedefleniyor.

Tuwaiq dört MMSC ile doğu filosunu destekleyecek

Tuwaiq Projesi, dört Multi-Mission Surface Combatant (MMSC) savaş gemisinin inşasını ve donanma altyapısının genişletilmesini içeriyor. HMS King Saud, HMS King Fahd, HMS King Abdullah ve HMS King Salman adlarını taşıyacak gemilerin, Suudi Kraliyet Deniz Kuvvetlerinin özellikle Basra Körfezi’ndeki hazırlık seviyesini yükseltmesi öngörülüyor.

Programın kara ayağında Jubail’deki Kral Abdülaziz Deniz Üssü’nün genişletilmesi bulunuyor. İleri bakım merkezleri ve simülasyon tesislerinin kurulması, teknik personel ile gemi mürettebatına kapsamlı eğitim verilmesi planlanıyor. Bu altyapı, platformların teslimattan sonra yabancı desteğe bütünüyle bağımlı kalmadan işletilebilmesi açısından belirleyici olacak.

Tuwaiq, ABD ile yürütülen savunma iş birliğinin deniz boyutunu oluşturuyor. GAMI koordinasyonundaki proje Lockheed Martin ve Fincantieri ile yürütülüyor. Teknoloji transferi, yerel gemi inşa faaliyetleri, Suudi tedarik zincirinin programa katılması ve nitelikli teknik istihdam yaratılması başlıca hedefler arasında yer alıyor.

Model, Türkiye’nin MİLGEM tecrübesinden farklı ilerliyor

Sarawat ve Tuwaiq, Suudi Arabistan’ın batı ve doğu kıyılarındaki ihtiyaçlarını iki farklı uluslararası ortaklık üzerinden karşılıyor. Sekiz Avante 2200 korveti İspanya bağlantılı sanayi modeline dayanırken dört MMSC, ABD merkezli sistem ve tedarik yapısıyla ilerliyor. İki programın ortak paydasını bakım, eğitim ve entegrasyon altyapısının ülkeye yerleştirilmesi oluşturuyor.

Türkiye’deki MİLGEM programı ise yerli tasarım, askeri tersane tecrübesi ve zaman içinde millileştirilen alt sistemler üzerinden gelişti. ADVENT muharebe yönetim sistemiyle birlikte ADA sınıfı korvetlerden İstif sınıfı fırkateynlere uzanan yapı, Suudi modeline kıyasla daha yüksek tasarım sahipliği içeriyor. Riyad, mevcut aşamada Navantia, Lockheed Martin ve Fincantieri gibi yabancı ana yüklenicilerden teknoloji alarak ulusal sanayi tabanını daha hızlı büyütmeye çalışıyor.

Önümüzdeki dönemde ikinci safhadaki Avante 2200 gemilerinin yerel üretim oranı, HAZEM’in operasyonel performansı ve MMSC takvimi yakından izlenecek. Projelerin başarısını yalnızca gemilerin teslim edilmesi değil, Suudi mühendislerin entegrasyon ve uzun süreli idame sorumluluğunu ne ölçüde üstlenebildiği gösterecek.