Rusya Pyotr Velikiy kruvazörünün modernizasyonundan vazgeçti

Rusya, Pyotr Velikiy kruvazörünün modernizasyonundan vazgeçti

Rus Donanması, Kuzey Filosu bünyesindeki nükleer tahrikli ağır kruvazör Pyotr Velikiy’i Admiral Nakhimov seviyesinde modernize etme planını rafa kaldırdı. Project 1144.2 Orlan sınıfından hizmette kalan iki gövdeden biri olan geminin Rus yüzey filosuna yeniden katılma ihtimali böylece büyük ölçüde azaldı.

Rus devlet haber ajansı TASS’ın aktardığına göre özel bir komisyon, kruvazörün teknik durumunu ve yenileme maliyetlerini değerlendirdi. Tüm Rusya Filoyu Destekleme Hareketi Başkanı Vladimir Maltsev, komisyonun Pyotr Velikiy’in yeniden hizmete alınmaması yönünde ön karara vardığını bildirdi. Nihai açıklama ise henüz yapılmadı. Maltsev, kararın temelinde gemide tespit edilen yıpranmanın bulunduğunu söyledi.

Bu aşamada kruvazörün doğrudan söküme gönderildiğini söylemek mümkün değil.

Gemi, modernizasyon ile hizmetten çıkarma seçenekleri arasında beklemeyi sürdürüyor. Ancak kapsamlı yenileme planının iptali, 1990’lardan bu yana Rus Donanmasının en büyük aktif yüzey muharip gemisi olan Pyotr Velikiy’in yeniden denize dönmesini hayli güçleştiriyor. Belirsizlik, yalnızca geminin geleceğini değil, nükleer sistemlerin devreden çıkarılmasına ilişkin tersane ve söküm takvimini de etkiliyor.

Admiral Nakhimov programında takvim 2026’ya uzadı

Kararın arkasındaki başlıca etkenlerden biri, aynı sınıftaki Admiral Nakhimov’un modernizasyonunda yaşanan uzun gecikme. Geminin 2018’de teslim edilmesi planlanmıştı; çalışmaların 2026’ya kadar uzadığı ve toplam modernizasyon süresinin yaklaşık 12 yıla ulaştığı belirtiliyor. Programın maliyetine ilişkin tahminler de 5 milyar dolara kadar çıkıyor.

Ortaya çıkan tablo, Pyotr Velikiy için ayrılması beklenen kaynaklar üzerindeki baskıyı artırdı. Yaşlı bir nükleer kruvazörün gövdesiyle birlikte tahrik, radar, elektronik ve silah sistemlerinin yenilenmesi, yeni gemi inşasına yaklaşan ölçekte bütçe gerektiriyor. Admiral Nakhimov’da karşılaşılan teknik güçlüklerin ikinci bir gövdede tekrarlanması, Rus Donanması açısından sürdürülebilir görülmedi.

Pyotr Velikiy yaklaşık 25 yıl boyunca Kirov sınıfının faal durumdaki tek temsilcisi olarak kullanıldı. Severomorsk’taki ana üssünden binlerce kilometre uzaktaki bölgelere intikal eden kruvazör, geniş çaplı tatbikatlara ve uzun süreli görevlere katıldı. Rusya’nın Suriye müdahalesi sırasında Akdeniz’de yürütülen harekâtlarda da görev yaptı. Gemi, 2022’nin sonlarında son kez Severomorsk’ta limana bağlandı.

Zircon ve S-400 entegrasyonu yapılmayacak

Pyotr Velikiy, temel Project 1144 tasarımına kıyasla hizmet ömrü boyunca daha gelişmiş bazı sistemlerle donatıldı. Bunlar arasında uzun menzilli 48N6 füzesini kullanan S-300FM hava savunma sistemi, Tomb Stone faz dizili yönlendirme radarı, 128 adede kadar 3K95 Kinzhal kısa menzilli hava savunma füzesi ve altı Kortik yakın hava savunma sistemi yer alıyordu.

Planlanan 1144.2M modernizasyonu çok daha kapsamlı olacaktı. Mevcut S-300FM bileşenlerinin, eski radarların, işlevini kaybetmiş elektronik donanımın ve 20 P-700 Granit süpersonik gemisavar füzesinin sökülmesi öngörülüyordu. Her biri yaklaşık 7 bin kilogram ağırlığındaki P-700’ler, geminin Sovyet döneminden kalan ana vurucu gücünü oluşturuyordu.

Bunların yerine 80 hücreli evrensel dikey atım sistemi kurulacaktı. Hücrelerde 3M22 Zircon hipersonik füzeleri, P-800 Oniks süpersonik gemisavar füzeleri ile 3M14T ve 3M54T Kalibr ailesinin farklı üyeleri taşınabilecekti.

Hava savunma tarafında 96 adede kadar S-400 türevi füzenin yanı sıra modern radar ve haberleşme sistemlerinin entegrasyonu gündemdeydi. Admiral Nakhimov’da taarruz ve hava savunma sistemleri birlikte değerlendirildiğinde 176 ana dikey atım hücresi bulunuyor. Pyotr Velikiy programının rafa kaldırılması, Rus Donanmasının bu ölçekte silah yükü taşıyan ikinci bir yüzey platformuna sahip olma ihtimalini de ortadan kaldırıyor.

Rus yüzey filosunda büyük gemi sayısı azalıyor

Pyotr Velikiy’e ilişkin karar, Sovyet yapımı büyük yüzey gemilerinin hizmetten çekildiği daha geniş bir küçülme sürecinin parçası. Rus Donanmasının tek uçak gemisi Admiral Kuznetsov’daki modernizasyon çalışmaları, kazalar ve tersane sorunlarıyla geçen dönemin ardından 2025’te durdurulmuştu. Moskva kruvazörü ise Ukrayna savaşında füze isabeti aldıktan sonra Karadeniz’de battı.

Mevcut görünümde Rus Donanmasının büyük yüzey muharip gücü Admiral Nakhimov ile Slava sınıfı Marshal Ustinov ve Varyag’a dayanıyor. Kuzey Filosunda görev yapan Marshal Ustinov ile Pasifik Filosunun amiral gemisi Varyag yaklaşık 40 yıllık platformlar; kapsamlı bakım ihtiyaçları giderek artıyor. Karadeniz Filosunun Novorossiysk’e çekilen unsurları da füze ve insansız sistem saldırılarının yarattığı tehditle karşı karşıya.

Benzer bir yaşlanma sorunu Udaloy sınıfı muhriplerde görülüyor.

Bu gemilerin çoğu 35 ila 40 yıllık hizmet süresine yaklaşırken yalnızca üç Udaloy’un Marshal Shaposhnikov standardındaki modernizasyonunun tamamlandığı ya da bu süreçte bulunduğu ifade ediliyor. Bu nedenle Rus yüzey gücünün gelecekte Admiral Gorshkov sınıfı fırkateynler ile Steregushchiy ve Gremyashchiy sınıfı korvetler çevresinde şekillenmesi bekleniyor.

Kaynaklar nükleer denizaltı filosuna yöneliyor

Moskova’nın önceliği, büyük yüzey gemilerinden çok nükleer denizaltı filosunu korumak ve genişletmek. Borei sınıfı balistik füze denizaltıları ile Yasen sınıfı nükleer taarruz denizaltılarının üretimi sürerken Akula, Sierra, Delta IV ve Oscar sınıfları da farklı görevler için hizmette tutuluyor. Bu tercih, uzak denizlerde sürekli yüzey gücü bulundurma kapasitesini sınırlarken stratejik caydırıcılığın denizaltılar üzerinden korunmasını amaçlıyor.

Türkiye’de Pyotr Velikiy ile doğrudan karşılaştırılabilecek nükleer tahrikli bir kruvazör programı bulunmuyor. MİLGEM ailesi ve TF-2000 hava savunma harbi muhribi, yaşlı ve büyük bir gövdeyi yenilemek yerine yerli sensör, silah ve dikey atım sistemlerini yeni inşa platformlara aktarma yaklaşımını temsil ediyor. Rusya örneği, geniş modernizasyon paketlerinde gövde yaşı ve tersanede geçirilecek sürenin en az silah seçimi kadar belirleyici olduğunu gösteriyor.

Şimdi gözler komisyonun nihai kararında. Kararın ardından geminin nükleer reaktörlerinin güvenli biçimde devreden çıkarılmasına ve olası söküm takvimine ilişkin süreç izlenecek. Admiral Nakhimov’un gerçek teslim tarihi ve yeniden göreve döndükten sonraki performansı da Rus Donanmasının kalan büyük yüzey gemilerine ayıracağı kaynakların yönünü belirleyecek.