MBDA, Hydis hipersonik önleyicisini 2029 sonuna kadar uçuracak

MBDA, Hydis hipersonik önleyicisini 2029 sonuna kadar uçuracak

MBDA liderliğindeki Avrupa konsorsiyumu, hipersonik süzülme araçları ve balistik füzelere karşı geliştirilen Hydis önleyicisinin tam sistem gösterimini 2029 sonuna kadar uçuşa taşımayı hedefliyor. Takvimi, Paris’te düzenlenen Euronaval deniz savunma fuarında MBDA Program Kuluçka Merkezlerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Lionel Mazenq açıkladı.

Hydis, Avrupa Savunma Fonunun ikinci geliştirme aşaması için ayırdığı 100 milyon avroluk kaynakta Hydef projesiyle yarışıyor. İspanyol Sistemas de Misiles tarafından koordine edilen Hydef ile Hydis arasındaki seçimin kasım ayı sonunda yapılması bekleniyor. Avrupa Birliği ilk aşamada iki projeyi de destekledi; ancak 2026 çalışma programı kapsamında yalnızca bir önleyiciye kaynak sağlamayı planlıyor. Bu tercih, yalnızca finansmanı değil, Avrupa’nın hipersonik savunma alanındaki tedarik takvimini de doğrudan etkileyecek.

İkinci aşamada ortaklık ağı genişleyecek

Mayıs 2027’ye kadar sürecek üç yıllık ilk aşama için Avrupa’dan 80 milyon avro sağlandı. Fransa, İtalya, Almanya ve Hollanda da programa toplam 57 milyon avro aktardı. Nihai konsept seçildikten sonra karada yapılacak teknoloji gösterimleriyle kritik bileşenlerin teknoloji hazırlık seviyesinin 3 veya 4’e çıkarılması amaçlanıyor.

İkinci aşamanın 2027 ortasında başlayıp 2029 ortasına kadar sürmesi ve tam ölçekli uçuş denemelerini kapsaması planlanıyor.

Bu dönemde mevcut 19 şirketlik yapı, 36 sanayi ve araştırma ortağı ile 14 alt yükleniciyi içerecek şekilde genişletilecek. Safran terminal güdüm sensörlerini sağlayacak; Thales, Saab ve Leonardo ise haberleşme ve veri bağı gibi alanlarda görev alacak. Ortaklık ağının büyümesi, teknik iş paylaşımının yanı sıra karar ve entegrasyon süreçlerini de daha karmaşık hâle getiriyor.

Programın bu bölümünde 17 ülkenin yer alması bekleniyor. On bir üye devletin Avrupa kaynağına ek olarak toplam 133 milyon avro vermesi, şirket katkılarının da 10 milyon avroyu aşması öngörülüyor. Fransa, İtalya, Belçika, Hollanda, İsveç ve Polonya başlıca finansman sağlayıcıları arasında gösterilirken Almanya, ikinci aşamada ortak ülke statüsünden çekilecek.

MBDA, Avrupa Komisyonunun Hydef’i seçmesi ihtimaline karşı alternatif finansman seçenekleri üzerinde de çalışıyor. Hydis’in destek alması durumunda bütün işlevlerin teknoloji hazırlık seviyesinin 3 ile 6 arasına taşınması, ardından tam sistem gösterimine geçilmesi hedefleniyor. Seri üretim için açıklanan takvim ise 2030’ların ilk yarısına işaret ediyor.

Dört kademeli füze, iki tehdit sınıfına karşı geliştiriliyor

Hydis, dört kademeli ve stratosferde görev yapabilecek hipersonik bir önleyici olarak tasarlanıyor. Sistem; orta irtifada yataya yakın uçan, manevra kabiliyetine sahip hipersonik araçların yanı sıra dik açıyla yaklaşan balistik füzeleri de atmosferin üst katmanlarında karşılayacak. İki farklı tehdit sınıfına tek mühimmatla müdahale edilmesi, ortak ülkelere stoklama ve lojistik açısından avantaj sağlamayı amaçlıyor.

Yaklaşık 7 metre uzunluğundaki füzenin, Aster B1 NT’den yüzde 30 kadar daha uzun olması bekleniyor. Geniş gövdesine karşın yüksek ivmelenmeye odaklanan tasarım, hedef rotasındaki belirsizlik azalana kadar fırlatmanın geciktirilmesine imkân verecek. Hydis’in gemilerdeki Mark 41 dikey atım sistemiyle ve Naval Group’un gelecekteki Sylver lançeriyle uyumlu olması planlanıyor.

Önleyici, harp başlığı patlatmak yerine hedefe doğrudan çarparak imha sağlayacak. Uçuş kontrolünde MBDA’nın Aster ailesinden edinilen teknolojiler kullanılacak, yüksek performanslı katı yakıtlı motorları ise İtalyan Avio sağlayacak. Tasarım ölçütüne göre tek bir hipersonik tehdidin en fazla iki önleyici ateşlenerek etkisiz hâle getirilmesi öngörülüyor.

Yapay zekâ, rota tahmininde kullanılacak

Hipersonik süzülme araçlarının önlenmesindeki temel güçlük, bu sistemlerin 30 ile 45 kilometre arasındaki irtifalarda manevra yapabilmesi. Küçük bir yön değişikliği bile hesaplanan buluşma noktasını onlarca, hatta yüzlerce kilometre kaydırabiliyor.

Hedef ile önleyicinin karşılaşma hızının saniyede 5 kilometreye ulaşabilmesi, sensör, komuta-kontrol ve güdüm zincirini son derece dar bir zaman aralığına sıkıştırıyor. Hydis mimarisinde yapay zekâ, hedef tespit edilir edilmez gerçek zamanlı uçuş modelleri oluşturacak. Müdahale zamanı ve noktası, önleyici yükselirken alınan yeni sensör verileriyle sürekli güncellenecek. MBDA’ya göre bu tahmin yeteneği bulunmadığında füzenin manevra ve hız gereksinimleri uygulanabilir sınırların dışına çıkıyor.

Sistem, Avrupa’nın uzay tabanlı füze erken ihbar projeleri JEWEL ve Odin’s Eye ile birlikte çalışacak şekilde hazırlanıyor. Yine de Hydis’in yalnızca uzun menzilli radar desteğiyle kabul edilebilir performans göstermesi isteniyor. Böylece uyduların veya geniş sensör ağlarının kullanılamadığı çatışma koşullarında savunma zincirinin bütünüyle devre dışı kalmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Avrupa, ABD modelinden farklı bir yol izliyor

Hydis’in en yakın karşılığı, ABD’de Northrop Grumman’a verilen Glide Phase Interceptor programı. Ancak Amerikan GPI çözümü hipersonik süzülme araçlarına odaklanırken orta menzilli balistik füzelere karşı SM-3 gibi atmosfer dışı önleyiciler kullanılıyor. Avrupa tarafı ise balistik ve hipersonik savunmayı aynı füze gövdesinde birleştirerek daha geniş bir görev kümesi oluşturmaya çalışıyor.

MBDA, Hydis’in birim maliyetini SM-3 füzesinin üçte birinden daha düşük tutmayı hedefliyor. Şirket, karşılaştırmada hangi SM-3 sürümünü esas aldığını açıklamadı. Missile Defense Advocacy Alliance verilerine göre SM-3 Block 1B’nin önleme başına maliyeti 9,7 milyon ile 12,5 milyon dolar arasında değişirken Block IIA’nın fiyatı 27,9 milyon dolar seviyesinde bulunuyor.

Türkiye’deki SİPER ve Çelik Kubbe çalışmaları, katmanlı hava ve füze savunmasına odaklanıyor. Buna karşılık kamuoyuna açıklanan projeler arasında, Hydis gibi manevralı hipersonik süzülme araçlarını uçuşlarının bu safhasında vurmak üzere tanımlanmış doğrudan bir muadil bulunmuyor.

Hydis kapsamında geliştirilecek erken ihbar, sensör birleştirme ve gerçek zamanlı rota tahmini teknolojileri, NATO’nun gelecekteki füze savunma mimarileri bakımından Türkiye’nin de yakından izlemesi gereken alanlar arasında yer alıyor. Buradaki teknik kazanımlar, yalnızca önleyici füzenin performansını değil, farklı sensör ve komuta-kontrol unsurlarının birlikte çalışma biçimini de şekillendirebilir.

Programın yakın dönemdeki belirleyici eşiği, Avrupa Komisyonunun Hydis ile Hydef arasında vereceği finansman kararı olacak. Hydis seçilirse 2027’den itibaren tam ölçekli uçuş denemeleri, sensör entegrasyonu ve dikey atım sistemi uyumluluğu yakından izlenecek. 2029’daki gösterimin başarısı da 2030’ların ilk yarısı için öngörülen üretim takvimini belirleyecek.