Temsilciler Meclisi Hegseth azil girişimini komisyona gönderdi

Temsilciler Meclisi, Hegseth’e yönelik azil girişimini komisyona gönderdi

ABD Temsilciler Meclisi, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in görevden alınmasını öngören azil maddelerini doğrudan oylamak yerine Meclis Yargı Komitesine sevk etti. Salı akşamı yapılan oylamada sevk kararı, 204’e karşı 211 oyla kabul edildi. Cumhuriyetçi Parti içinden gelen girişim böylece şimdilik durduruldu.

Azil önerisini Kentucky Milletvekili Thomas Massie hazırladı. Cumhuriyetçi Massie’nin, kendi partisinin yönetimindeki Savunma Bakanlığını hedef alması süreci alışıldık Demokrat-Cumhuriyetçi çekişmesinin dışına taşıdı. Meclis çoğunluğunu elinde bulunduran Cumhuriyetçiler ise önerinin genel kurulda ilerlemesini engellemek için komisyon yolunu tercih etti.

Massie çok sayıda operasyonu dosyaya taşıdı

Massie’nin sunduğu azil maddeleri geniş bir operasyon sahasını kapsıyor. Dosyada Karayipler ve Pasifik’te yürütülen uyuşturucuyla mücadele faaliyetlerinin yönetimi, yargısız infaz iddiaları ve şubat ayında Kongre onayı olmadan İran’a saldırılması gibi başlıklar yer alıyor. Bunlar Massie’nin azil metninde sıraladığı iddialar; herhangi bir yargı kararıyla doğrulanmış suçlamalar değil.

Önergede, Arizona’nın Demokrat senatörü ve eski asker Mark Kelly’ye karşı misilleme yapıldığı da savunuldu. Kelly daha önce askerlere, hukuka aykırı emirler konusunda açıklamalarda bulunmuştu.

Massie, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun savaş ilanı olmadan ele geçirilmesini ve kamuoyuna açıklanmayan diğer operasyonları da Hegseth’in Anayasa ile bağdaşmadığını öne sürdüğü uygulamalar arasında gösterdi. Azil maddelerinin merkezinde, savunma bakanının yetkilerini kullanırken Kongrenin savaş ve denetim yetkilerini ihlal ettiği görüşü bulunuyor. Metinde, Hegseth’in görevde kalmasının anayasal düzen açısından tehdit oluşturacağı ve tutumunun makamının sorumluluklarıyla uyuşmadığı ileri sürüldü. Böylece operasyonların yönetimine ilişkin eleştiriler doğrudan görevden alma talebine bağlandı.

Komisyon kararı takvimi ocak ayına taşıdı

Yargı Komitesine sevk, azil maddelerinin gündemden tamamen kalktığı anlamına gelmiyor. Ancak komisyon takvimi nedeniyle genel kurul oylamasının, Demokratların Kongrede çoğunluğu devralmasının beklendiği ocak ayına kadar gecikmesi muhtemel. Bu erteleme, dosyanın siyasi ağırlığını azaltmıyor; yalnızca mücadelenin takvimini değiştiriyor. Defense News’un aktardığı sonuçlara göre Demokratlar Temsilciler Meclisinde 256, Cumhuriyetçiler ise 168 sandalye kazandı.

Senatoda Demokratların en az 54, Cumhuriyetçilerin 44 sandalyeye sahip olduğu bildirildi. Yeni dönemde Temsilciler Meclisinin azil maddelerinden birini basit çoğunlukla kabul etmesi, Hegseth’in resmen suçlanması için yeterli olacak. Bakanın görevden alınabilmesi içinse Senatodaki yargılama sonunda üçte iki çoğunlukla mahkûmiyet kararı verilmesi gerekiyor. Açıklanan sandalye dağılımı, Demokratların bu eşiğe tek başına ulaşamadığını gösteriyor.

Bu tablo, süreç Senatoya taşınırsa Cumhuriyetçi üyelerin tutumunu belirleyici hâle getirecek.

Temsilciler Meclisindeki yeni çoğunluk soruşturmayı ve komisyon görüşmelerini hızlandırabilir; ancak görevden alma aşaması partiler arası destek olmadan tamamlanamaz. Komisyona sevk kararı bu nedenle Hegseth üzerindeki baskıyı ortadan kaldırmaktan çok, siyasi mücadeleyi bir sonraki Kongre dönemine erteledi.

Hegseth suçlamaları reddetti

Hegseth, oylama öncesinde düzenlediği, savunma bakanları açısından alışılmadık nitelikteki basın toplantısında Massie’yi “seçim kaybetmiş, hoşnutsuz bir milletvekili” olarak nitelendirdi. Girişimin Başkan Donald Trump’a, ülkeye ve emirleri yerine getiren askerlere zarar vermeyi amaçladığını savundu. Azil önergelerinin Anayasa’yı korumak yerine komuta zincirini hedef aldığını, hukuka uygun emirleri uygulayan personeli de suçlu gibi gösterdiğini söyledi.

Savunma Bakanı, Trump’ın iki kez azledilmesine rağmen Senatoda mahkûm edilmediğini hatırlattı ve aynı siyasi çizgide anılmaktan rahatsızlık duymadığını belirtti. Trump da pazartesi günü yaptığı açıklamada Hegseth’in görevini iyi yürüttüğünü söyleyerek bakanına desteğini sürdürdü. Beyaz Saray’ın bu tutumu, Hegseth’in istifa etmesi ya da yönetim tarafından görevden alınması ihtimalinin şimdilik düşük olduğuna işaret ediyor.

Girişim başarıya ulaşsaydı Hegseth, azil süreciyle karşılaşan ikinci ABD savunma bakanı ve üçüncü kabine üyesi olacaktı. İç Güvenlik Bakanı Alejandro Mayorkas, Başkan Joe Biden dönemindeki ABD-Meksika sınırı politikaları nedeniyle 2024’te Temsilciler Meclisi tarafından azledilmiş, ancak Senato suçlamaları yargılama başlamadan düşürmüştü. Savaş Bakanı William Belknap ise yolsuzluk suçlamalarının ardından istifa etmiş, hemen sonrasında 1876’da azledilmiş ve Senatoda beraat etmişti.

Silahlı kuvvetlerde siyasallaşma tartışması

Hegseth hakkındaki tartışma, Kongredeki güç mücadelesiyle sınırlı değil. Askerler ve gaziler adına faaliyet gösteren Common Defense adlı kâr amacı gütmeyen kuruluşun ekim ayında yayımladığı ankette, silahlı kuvvetlerin siyasallaştığı yönündeki algının personel ile asker ailelerinde rahatsızlık yarattığı görüldü. Change Research tarafından yürütülen araştırmaya 731 muvazzaf asker, gazi ve asker ailesi mensubu katıldı.

Ankete göre görüş bildiren muvazzaf personelin yüzde 54’ü, asker ailelerinin ise yüzde 64’ü Hegseth’in performansını onaylamadı. Katılımcıların çoğunluğu, bakanlık içindeki bazı kararların siyasi kazanç gözetilerek alındığını düşündüğünü belirtti. Muvazzafların yüzde 53’ü siyasallaşma algısının ordudan planladıklarından daha erken ayrılma isteği yarattığını söylerken, yaklaşık yarısı İran’a yönelik Operation Epic Fury harekâtına karşı çıktı.

Personelin kuruma bağlılığına ilişkin bu veriler, tartışmanın yalnızca Washington’daki parti dengeleriyle açıklanamayacağını gösteriyor. Komuta kademesine duyulan güven, operasyonel hazırlık ve personeli kuvvet bünyesinde tutma politikaları bakımından da doğrudan sonuç doğurabilir.

Süreç müttefikler tarafından da izlenecek

Washington’daki gelişmeler doğrudan bir savunma sanayii programı ya da tedarik kararıyla ilgili değil. Buna karşılık ABD Savunma Bakanlığındaki siyasi belirsizlik; NATO komuta düzeni, İran politikası ve müttefiklerle yürütülen operasyonel eşgüdüm nedeniyle Türkiye dâhil diğer ülkeler tarafından yakından izlenecek.

Türkiye’de sınır ötesi kuvvet kullanımı ve yabancı ülkelere asker gönderilmesi TBMM yetkilendirmesiyle yürütülüyor. Bu nedenle tartışmanın merkezindeki yasama-yürütme dengesi, Ankara açısından da tanıdık bir başlık.

Bundan sonraki aşamada Yargı Komitesinin dosyayı hangi takvimle ele alacağı ve Demokrat çoğunluğun ocak ayında azil maddelerini yeniden genel kurula getirip getirmeyeceği izlenecek. Süreç Senatoya ulaşırsa belirleyici soru, Hegseth’e yönelik eleştirilerin Cumhuriyetçi üyeler arasında üçte iki eşiğini mümkün kılacak ölçüde destek bulup bulmayacağı olacak.