Hegseth azil girişimine karşı Pentagon'da savunmaya geçti

Hegseth, azil girişimine karşı Pentagon’da savunmaya geçti

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, altı aydan uzun bir aranın ardından Pentagon’da düzenlediği ilk basın toplantısını hakkındaki azil girişimine ayırdı. Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi üyesi Thomas Massie’nin sunduğu sekiz maddelik önergenin siyasi saiklerle hazırlandığını savunan Hegseth, suçlamaları ABD askerlerinin sahadaki faaliyetleriyle ilişkilendirdi. Yaklaşık 25 dakika süren toplantıda gazetecilerden sınırlı sayıda soru aldı.

Hegseth, konuşmasının büyük bölümünde Pentagon’un son dönemde yürüttüğü askerî harekâtları sıraladı; eski yetkilileri eleştirirken Başkan Donald Trump’a destek verdi. Azil sürecinin yalnızca kendi makamını hedef almadığını ileri süren bakan, verilen emirleri uygulayan denizci ve pilotların ileride benzer soruşturmalarla karşılaşabileceğini iddia etti. Denizlerde şüpheli uyuşturucu kaçakçılarına karşı düzenlenen saldırılarda görev alan personelin savaş suçu işlemekle suçlandığını söyledi. Böylece tartışmayı kişisel sorumluluğundan çıkarıp komuta zincirinin tamamına taşıdı.

Massie’den sekiz ayrı suçlama

Kentucky Milletvekili Thomas Massie tarafından sunulan dosyada, Hegseth’in Kongre onayı olmadan İran’a karşı savaşa girdiği öne sürülüyor. Bakan, Kongrenin Amerikan güçlerinin çekilmesi yönündeki talimatına rağmen çatışmaları sürdürmek ve Savaş Yetkileri Kararı’ndaki süre sınırlarını aşmakla da suçlanıyor. Sivillerin zarar görmesini azaltmayı amaçlayan yasal hükümlerin dikkate alınmadığı iddiası da dosyada yer alıyor.

Diğer suçlamalar, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro ile eşinin yakalanması için verilen emirleri, Demokrat Senatör Mark Kelly’ye açıklamaları nedeniyle misillemede bulunulmasını ve denizdeki şüpheli uyuşturucu kaçakçılarına ölümcül saldırılar düzenlenmesini kapsıyor. Massie, Yemen’de yasa dışı bir savaş başlatıldığı iddiasını da azil dosyasına ekledi.

Önerge, farklı coğrafyalarda yürütülen operasyonların hem anayasal dayanağını hem de komuta sorumluluğunu tartışmaya açıyor. Bu tartışma, sahadaki harekâtların yanı sıra gelecekte verilecek askerî emirlerin uygulanma biçimini de etkileyebilir.

Hegseth ise yöneltilen suçlamaların ağır suç niteliği taşımadığını, bunların Pentagon politikalarını siyasallaştırmak isteyen çevrelerin görüş ayrılıklarından ibaret olduğunu savundu. İran, Yemen, karteller ve Maduro’ya ilişkin bütün faaliyetlerin başkomutan sıfatıyla Trump tarafından emredildiğini belirtti. Kendisinin bu emirleri askerî komuta zincirine aktardığını, Kongrenin bilgilendirildiğini ve görevlerin Amerikan birliklerince yerine getirildiğini söyledi.

İran harekâtının sonuçlarını öne çıkardı

Savunma Bakanı, ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü Operation Epic Fury harekâtını konuşmasının merkezine yerleştirdi. Hegseth’in verdiği bilgiye göre operasyon sırasında İran donanması ile ülkenin nükleer sanayi altyapısının yüzde 80’den fazlası imha edildi. Bu oranlar, toplantı sırasında Pentagon dışındaki bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı. Bakan, mevcut savaşın köklerinin 47 yıl öncesine uzandığını da ileri sürdü.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ise geçen hafta İran’ın nükleer programı hakkında bilgi sağlayacak kişilere sosyal medya üzerinden çağrı yaptı. Açıklamada, kullanılabilir nitelikteki bilgiler karşılığında 20 milyon dolara kadar ödül verilebileceği duyuruldu. Çağrı, yoğun hava ve deniz harekâtına rağmen Washington’un İran’ın nükleer kapasitesine ilişkin istihbarat arayışını sürdürdüğünü gösteriyor.

Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde yaşadığı ağır kayıpları İran savaşıyla ilişkilendirmişti. Hegseth bu değerlendirmeye doğrudan karşı çıkmadı, ancak harekâtın gerekli olduğunu savundu.

Mayıs ayındaki ön seçimi Trump’ın desteklediği rakibine kaybeden Massie’nin önergesi, Cumhuriyetçi Parti içindeki dış politika ve savaş yetkileri ayrışmasını da görünür hâle getirdi.

Temsilciler Meclisinde takvim daralıyor

Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, sekiz azil maddesinin ayrı ayrı mı yoksa tek paket hâlinde mi oylanacağına karar verecek. Meclisin iki yasama günü içinde oylama yapması gerekiyor. Basit çoğunluğun kabul oyu vermesi hâlinde dosya, yargılama yapılmak üzere Senatoya gönderilecek. Johnson’ın tercih edeceği yöntem, Cumhuriyetçi üyelerin üzerindeki siyasi baskının düzeyini de belirleyecek.

Senatoda Hegseth’in suçlu bulunarak görevden alınabilmesi için üçte iki çoğunluk aranacak. Azil yargılamasının başlaması için belirlenmiş kesin bir süre bulunmuyor. Temsilciler Meclisinin önergeyi kabul etmesi durumunda süreç, Demokratların Kongrede kontrolü devralacağı bir sonraki yasama dönemine taşınabilecek.

Çok sayıda Demokrat Hegseth’in görevden alınmasını destekliyor. Temsilciler Meclisinde dar çoğunluğa sahip Cumhuriyetçiler arasından bazı isimler de aynı yönde görüş bildirdi. Trump ise Hegseth’e açık destek vererek Massie’yi sert ifadelerle eleştirdi. Bu tablo, oylamanın yalnızca iktidar ile muhalefet arasında değil, Cumhuriyetçi grup içinde de bir sınamaya dönüşebileceğine işaret ediyor.

Askerî kararların siyasi sorumluluğu tartışılıyor

Hegseth, basın toplantısını Rhode Island eyaletinin Newport kentindeki Naval War College’da yaptığı konuşmanın ardından duyurmuştu. Buradaki konuşmasında çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık politikalarıyla ilerici akademik çevreleri hedef aldı. Operation Epic Fury, Rough Rider ve Maduro’nun yakalanmasına ilişkin eleştirilerin, bu görevleri yerine getiren personele yöneltilmiş sayılacağını savundu.

ABD’deki tartışmanın merkezinde, yürütmenin askerî güç kullanma yetkisi ile Kongrenin denetim rolü bulunuyor.

Türkiye’de ise yabancı ülkelere asker gönderilmesi ve yabancı kuvvetlerin ülkede bulunması, Anayasa’nın 92’nci maddesi uyarınca TBMM iznine bağlı farklı bir hukuki çerçevede ele alınıyor. Bu nedenle Hegseth dosyası Türkiye’deki süreçlerle doğrudan kıyaslanamıyor. Yine de askerî emir ile siyasi ve hukuki sorumluluğun birbirinden ayrılıp ayrılamayacağına ilişkin tartışma iki sistem açısından da dikkat çekici.

Gaziler Günü kapsamında ABD Kongre binası önünde toplanacak gaziler, aileler ve sivil toplum temsilcilerinin azil girişimine destek vermesi bekleniyor. Sürecin bundan sonraki seyrini Johnson’ın belirleyeceği oylama yöntemi, Cumhuriyetçi üyelerin tutumu ve dosyanın Senatoya ulaşıp ulaşmayacağı belirleyecek.