ABD, ilk Columbia denizaltısını 2028 teslimat takvimine döndürdü

ABD, ilk Columbia denizaltısını 2028 teslimat takvimine döndürdü

ABD Donanmasının yeni nesil balistik füze denizaltısı USS District of Columbia’nın üretim programı, 2026’nın ilk aylarında beliren ciddi gecikme riskinin ardından yeniden 2028 teslimat hedefine yaklaştı. Columbia sınıfının ilk gemisi SSBN-826, yaşlanan Ohio sınıfının yerini alacak 12 denizaltılık filonun da öncüsü olacak.

Denizaltı Programları Direktörü Koramiral Rob Gaucher, Naval Submarine League’in yıllık sempozyumunda programdaki son durumu anlattı. Gaucher’in verdiği bilgiye göre Şubat, Mart ve Nisan 2026’daki haftalık üretim temposu değişmeden kalsaydı mevcut iş yükünün tamamlanması yaklaşık dört yıl sürecekti. Bu durumda denizaltının planlanan tarihte hazır olması mümkün görünmüyordu.

İlk geminin teslimatı daha önce 2027’den 2028’e ertelenmişti. Nisan 2026’da yapılan değerlendirmeler ise takvimin 2030 sonrasına sarkabileceğine işaret ediyordu. Böyle bir gecikme, ABD’nin denizde konuşlu nükleer caydırıcılık kapasitesini korurken Ohio sınıfını emekliye ayırma planını doğrudan zorlayacaktı. Takvimdeki birkaç yıllık kayma bile stratejik devriye planlamasını etkileyebilecek ölçekte.

Tersanedeki üretim temposu 2,5 katına çıktı

Program, 2026 yazında ABD Donanması ile ana yüklenici General Dynamics Electric Boat arasındaki koordinasyonun sıkılaştırılmasıyla yeniden istikrar kazandı. Ekipler, USS District of Columbia üzerindeki haftalık çalışma hızını iki katına çıkarma hedefini 20 Temmuz’da yakaladı. Böylece 1 Temmuz için belirlenen ilk hedef, yaklaşık üç haftalık gecikmeyle de olsa karşılandı.

Haftalık üretim çıktısı izleyen dönemde artmayı sürdürerek 2026 başındaki seviyenin yaklaşık 2,5 katına ulaştı. Donanma yönetimi, bu yükselişin 2028 teslimatını yeniden mümkün hale getirdiği görüşünde.

Yine de gemi üzerindeki kalan iş miktarı yüksek. Bu nedenle hız artışının geçici bir üretim sıçraması olarak kalmaması, vardiya düzeninden parça akışına kadar bütün sürecin aynı tempoyu koruması gerekiyor. Bu, alt yüklenicilerin tedarik takvimini de doğrudan etkiliyor.

Takvimi sıkıştırmak amacıyla tersanede 24 saat esasına dayalı vardiya düzenine geçildi. Ücret artışları ve üretim altyapısının yenilenmesinin yanı sıra kritik parçaların zamanında teslim edilmesi için alt yüklenicilere yönelik takip mekanizması sıkılaştırıldı. Alınan tedbirler, ABD denizaltı sanayisinin son yıllarda karşı karşıya kaldığı nitelikli iş gücü ve tedarik zinciri sorunlarına verilen daha geniş kapsamlı karşılığın bir parçası.

Basınç gövdesinin 2027’de birleştirilmesi hedefleniyor

Mevcut çalışma temposu korunursa SSBN-826’nın ayrı gövde modülleri 2027 içinde birleştirilecek. Basınç gövdesi kaynağı olarak tanımlanan bu aşamada farklı bölümler, su geçirmez tek bir ana yapıya dönüştürülecek. İşlemin zamanında tamamlanması, 2028’deki teslimattan önce sistem entegrasyonu ve deniz denemeleri için gerekli takvim payını bırakacak.

USS District of Columbia’nın baş kısmı, Newport News Shipbuilding tarafından tamamlandıktan sonra 2026’nın başlarında General Dynamics Electric Boat tesisine ulaştırılmıştı.

Programda iki büyük Amerikan denizaltı üreticisinin görev alması iş yükünü paylaştırıyor; ancak farklı tesislerde üretilen modüllerin aynı standartta ve zamanında buluşturulmasını da zorunlu kılıyor. Modüllerden birindeki gecikme, montaj hattının geri kalanına kısa sürede yansıyabilir.

ABD Donanması, ilk Columbia sınıfı denizaltıyı hizmete alarak yaklaşık 45 yıldır görev yapan Ohio sınıfı gemileri kademeli biçimde emekliye ayırmayı planlıyor. Dolayısıyla SSBN-826’nın takvimi, tek bir platformun teslimatından ibaret değil. Yeni bir gecikme, stratejik devriyelerde kullanılabilecek denizaltı sayısında boşluk oluşması riskini beraberinde getirecek.

Columbia sınıfı 16 Trident füzesi taşıyacak

Columbia sınıfı, ABD’nin kara konuşlu kıtalararası füzeler, stratejik bombardıman uçakları ve balistik füze denizaltılarından oluşan nükleer üçlüsünün deniz ayağını sürdürecek. Denizaltıların dalmış deplasmanı yaklaşık 21 bin 130 ton, uzunluğu 171 metre, gövde çapı ise 13 metre olacak. Mürettebatın yaklaşık 155 kişiden oluşması planlanıyor.

Kamuoyuna açıklanan teknik verilere göre sınıfın test derinliği 244 metrenin, azami sürati ise 20 knotun üzerinde. Reaktör, 42 yıllık hizmet ömrü boyunca orta ömür nükleer yakıt ikmaline ihtiyaç duymayacak şekilde tasarlanıyor. Böylece uzun süreli bakım dönemlerinin azaltılması ve denizaltıların devriye kullanılabilirliğinin artırılması hedefleniyor.

Her denizaltı, 16 adet UGM-133 Trident II D5 Life Extension denizaltıdan fırlatılan balistik füze taşıyacak. Açıklanan kapasiteye göre Trident füzeleri, W76 ve 475 kilotonluk W88 dahil olmak üzere birden fazla bağımsız hedeflenebilir savaş başlığıyla donatılabiliyor ve 7 bin 408 kilometrenin üzerinde menzile ulaşabiliyor. Fiilî savaş başlığı yükü ise stratejik planlama ile silah kontrolü düzenlemelerine göre değişebiliyor.

Columbia sınıfındaki ortak füze bölmesi, Birleşik Krallık’ın Dreadnought sınıfı balistik füze denizaltılarında da kullanılacak. İki ülke, Trident D5LE ile gelecekte devreye alınması planlanan D5LE2 füzeleri için ortak altyapıdan yararlanacak. Bu iş birliği geliştirme ve entegrasyon maliyetlerinin paylaşılmasını sağlarken iki filonun stratejik silah mimarisini de birbirine yaklaştırıyor.

Maliyet ve tasarım riski program üzerindeki baskıyı artırıyor

İlk geminin tahmini maliyeti yaklaşık 15 milyar dolar. Takip eden denizaltılarda birim maliyetin yaklaşık 10 milyar dolara gerilemesi bekleniyor. Tasarım, altyapı ve geliştirme giderlerinin ilk platformda toplanması nedeniyle SSBN-826’nın sonraki teknelerden daha pahalı olacağı öngörülüyor.

Columbia, ABD’nin yaklaşık 24 yıl sonra hizmete alacağı tamamen yeni bir denizaltı tasarımı olacak. Sınıf, aynı zamanda X biçimli kıç dümenlerine sahip ilk Amerikan nükleer denizaltısı niteliğini taşıyor.

Buna karşılık pompa jetli sevk sistemi ve baş sonar dizisi gibi bazı alt sistemler, Virginia sınıfı taarruz denizaltıları için geliştirilen çözümlerin büyütülmüş türevlerinden oluşuyor. Hazır teknolojilerden yararlanılması teknik riski sınırlasa da yeni gövde tasarımı ile üretim ölçeği program üzerindeki baskıyı ortadan kaldırmıyor.

Türkiye’deki denizaltı programlarıyla doğrudan görev karşılaştırması yapmak mümkün değil; Türk Deniz Kuvvetlerinin nükleer tahrikli balistik füze denizaltısı projesi bulunmuyor. Reis sınıfı havadan bağımsız tahrik sistemli denizaltılar ile MİLDEN çalışması, konvansiyonel taarruz görevlerine odaklanıyor. Buna karşın modüler inşa, nitelikli iş gücünün korunması, kritik parçaların yerlileştirilmesi ve tedarik takviminin yönetimi bakımından Columbia programındaki gelişmeler Türk denizaltı sanayisi açısından da izlenmeye değer dersler içeriyor.

Şimdi gözler üretim hızının sürdürülebilirliğinde ve basınç gövdesinin 2027’de tamamlanıp tamamlanamayacağında. Bu aşamadaki yeni bir gecikme, 2028 teslimatını ve Ohio sınıfının emeklilik planını yeniden baskı altına alabilir.