ABD'li komutan Çin ve Rus denizaltı filolarının hızla büyüdüğünü açıkladı

ABD’li komutan: Çin ve Rusya denizaltı filolarını hızla büyütüyor

ABD Pasifik Filosu Denizaltı Kuvvetleri Komutanı Tümamiral Chris Cavanaugh, Çin ve Rusya’nın büyüyen denizaltı filolarının Washington’ın su altındaki üstünlüğünü giderek daha fazla zorladığını söyledi. Cavanaugh, değerlendirmelerini Navy Submarine League tarafından düzenlenen 2026 Yıllık Sempozyumu’nda paylaştı.

ABD’li komutana göre Pasifik’teki tehdit yalnızca yeni denizaltıların sayısından kaynaklanmıyor. Üretim altyapısı, harekât doktrini, deniz tabanı haritalama faaliyetleri, insansız sistemler ve nükleer caydırıcılık platformları birlikte değerlendirildiğinde çok daha yoğun ve karmaşık bir su altı ortamı ortaya çıkıyor.

Çin dört yıldan kısa sürede sekiz denizaltı üretti

Cavanaugh, Hint-Pasifik bölgesinde ABD’nin denizaltı üstünlüğüne meydan okuyan başlıca gücün Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması olduğunu belirtti. Bu değerlendirmenin merkezinde Pekin’in ulaştığı üretim temposu yer alıyor. Açıklamaya göre sekiz Type 093B, diğer adıyla Shang III sınıfı nükleer taarruz denizaltısı, dört yıldan kısa sürede hizmete girdi.

ABD tahminleri, Çin tersanelerinin benzer üretim hızını en az on yıl daha sürdürebileceğine işaret ediyor. Böyle bir senaryoda Çin donanmasına 20 ila 40 Shang III veya geliştirilmiş türevinin katılması mümkün görülüyor. Aynı dönemde kendi denizaltı inşa takvimindeki gecikmelerle uğraşan ABD Donanması için bu kapasite ciddi bir baskı anlamına geliyor. Bu tablo, kuvvet dengesinin yanı sıra Washington’ın tedarik ve konuşlandırma planlarını da etkiliyor.

Shang III, önceki Çin nükleer taarruz denizaltılarından yalnızca sayısal açıdan ayrılmıyor. Cavanaugh; gelişmiş gürültü azaltma yöntemleri, 24 hücreli dikey lançer bölümü ve tahrik sistemindeki kapsamlı değişiklikler nedeniyle platformun, yeni bir sınıf sayılabilecek ölçüde yenilendiğini ifade etti.

ABD, geliştirme aşamasındaki Type 095 nükleer denizaltısını da yakından izliyor. X biçimli dümenler ile pompa jetli tahrik sisteminin kullanılması, Çin’in yeni teknolojileri hızla deneyerek sonraki tasarımlara aktarma isteğinin göstergesi olarak değerlendiriliyor. Type 094 ve Type 096 balistik füze denizaltıları ise Pekin’in nükleer üçlemesinin denizdeki ayağını ve ikinci vuruş kabiliyetini güçlendiriyor.

Araştırma gemileri muhtemel harekât sahalarını inceliyor

Çin’in hazırlıkları denizaltı üretimiyle sınırlı değil.

ABD Donanması; Filipinler, Tayvan, Guam ve Hawaii çevresinde yürütülen oşinografik araştırma, ölçüm ve haritalama faaliyetlerini, gelecekteki bir su altı harekât sahasının hazırlanması kapsamında değerlendiriyor. Guam ve Hawaii’deki büyük denizaltı üslerine uzanan giriş ve çıkış rotaları özellikle dikkat çekiyor.

Çin bağlantılı araştırma gemilerinin uluslararası hukuk çerçevesinde bilimsel gerekçelerle faaliyet gösterebildiği kabul ediliyor. Ancak bu gemilerin topladığı derinlik, sıcaklık, akıntı ve deniz tabanı verileri; denizaltıların gizlenmesi, sonar performansının hesaplanması ve insansız araçların görevlendirilmesi bakımından askerî değer de taşıyor. Dolayısıyla bilimsel araştırma ile harekât hazırlığı arasındaki çizgi, bu sularda giderek daha fazla tartışma konusu oluyor.

Pekin’in insansız su altı araçlarına, destek gemilerine ve farklı dalabilir platformlara yaptığı yatırımlar da tabloyu tamamlıyor. Cavanaugh’a göre tersane kapasitesinin genişletilmesi, deniz araştırmaları ve tasarımların kısa aralıklarla yenilenmesi birbirinden bağımsız projeler değil. Çin, su altı kuvvetlerinin teknik ve operasyonel unsurlarını eş zamanlı geliştiriyor.

Rusya nükleer caydırıcılığa yatırımını sürdürüyor

ABD Pasifik Denizaltı Kuvvetleri açısından ikinci büyük rakip Rusya. Moskova’nın tehdit profili, Çin’den farklı olarak denizde konuşlu stratejik nükleer caydırıcılığa dayanıyor. Project 955 Borei ve geliştirilmiş Project 955A denizaltıları, Rus Pasifik Filosu bünyesinde balistik füze taşıyan yeni nesil platformlar olarak görev yapıyor.

Project 885 ve 885M Yasen sınıfı nükleer güdümlü füze denizaltıları da ABD değerlendirmelerinde öne çıkıyor. Düşük akustik iz bırakacak şekilde tasarlanan bu platformlar, çok sayıda seyir füzesi veya hipersonik silah taşıyabiliyor. ABD kıyılarına yaklaşabilmeleri, denizaltı savunma harbi ve erken uyarı görevleri bakımından sürekli takip gerektiriyor.

Cavanaugh, Poseidon nükleer tahrikli büyük insansız su altı aracını da alışılmış denizaltı tehdidinden ayrılan bir sistem olarak nitelendirdi. Rus yüzey filosu yaşlanan gemiler ve bütçe baskısıyla karşı karşıya olsa da Moskova’nın denizaltı kuvvetlerine ve nükleer caydırıcılık platformlarına kaynak ayırmayı sürdürmesi bekleniyor.

Kuzey Kore belirsizliği tehdit tablosunu genişletiyor

Kuzey Kore’nin sergilediği yeni balistik füze denizaltısı ile torpido ve tahrik teknolojilerine ilişkin açıklamaları da ABD tarafından izleniyor. Washington, Pyongyang’ın ileri sürdüğü kabiliyetler hakkında henüz kesin bir hüküm vermiş değil. Yine de denizde nükleer silah taşıma hedefi, bölgedeki denizaltı savunma ihtiyacını daha karmaşık hale getiriyor.

Türkiye açısından ortak teknoloji başlıkları

Pasifik’teki gelişmeler ile Türkiye’nin denizaltı programları aynı ölçekte değil. Çin, Rusya ve ABD nükleer tahrikli okyanus platformlarına odaklanırken Türk Deniz Kuvvetleri havadan bağımsız tahrik sistemine sahip Reis sınıfı denizaltıları hizmete alıyor. MİLDEN ve STM500 çalışmalarıyla da millî tasarım, üretim ve alt sistem yetkinliğinin genişletilmesi hedefleniyor.

Buna karşın akustik gizlilik, sensör ağları, insansız su altı araçları ve hidrografik veriler bütün denizaltı programları açısından ortak ağırlığını koruyor.

Önümüzdeki dönemde Çin tersanelerinin açıklanan üretim hızını koruyup koruyamayacağı, Type 095 ile Type 096 programlarının hangi takvimde ilerleyeceği yakından izlenecek. Rusya’nın Yasen-M, Borei-A ve Poseidon konuşlandırmaları ile Kuzey Kore’nin iddia ettiği kabiliyetleri denizde doğrulayıp doğrulayamayacağı da Pasifik’teki kuvvet dengesini şekillendirecek.