Kongsberg, Arctic Hunter ile Kraliyet Donanması'nın Type 92 planına girdi

Kongsberg, Arctic Hunter ile Kraliyet Donanması’nın Type 92 planına girdi

Norveç merkezli Kongsberg Maritime, mürettebatlı ve insansız platformlardan oluşacak hibrit filolar için geliştirdiği Arctic Hunter insansız su üstü aracını tanıttı. Yüksek Kuzey’in ağır deniz koşullarında görev yapması planlanan platform, uzun süreli denizaltı savunma harbi gözetlemesine odaklanıyor.

Şirket, ticari bir gemi tasarımından türetilen Arctic Hunter’ı Birleşik Krallık Kraliyet Donanması’nın Type 92 ihtiyacına yönelik çözüm olarak konumlandırdı. Geminin boyutları, deplasmanı, sürati ve seyir süresi henüz açıklanmadı. Paylaşılan bilgiler, tasarımın hızlı üretim, geniş görev yükü hacmi ve uzaktan işletme kabiliyeti etrafında şekillendiğini gösteriyor.

Ticari gemi tasarımı askerî göreve uyarlanacak

Kongsberg Maritime, Arctic Hunter için sıfırdan geliştirilecek deneysel bir gövde yerine Arktik sularda kullanıma uygun mevcut ticari gemi tasarımlarından birini seçti. Böylece platformun ticari tersanelerde daha kısa sürede inşa edilmesi, askerî sistemlerin ise daha sonra savunma sanayisi tarafından gemiye entegre edilmesi hedefleniyor. Bu tercih, tedarik takvimini de doğrudan etkiliyor.

Şirketin uzaktan kontrol ve otonom seyir teknolojileri daha önce sınıflandırma kuruluşu DNV ile Norveç Denizcilik Otoritesinden bayrak devleti onayı aldı. Ancak söz konusu onaylar, Arctic Hunter’ın tüm askerî görevleri için kabul edildiği anlamına gelmiyor.

Yine de bu süreç, büyük bir açık deniz platformunun mürettebatsız işletilmesinde kritik görülen seyir, makine kontrolü, emniyet ve kıyı bağlantısı gibi alanlarda Kongsberg’in belirli bir teknik olgunluğa ulaştığına işaret ediyor.

Arctic Hunter’ın üretimi için Kongsberg Maritime’ın uzun süredir birlikte çalıştığı Balaena Maritime ile iş birliği yürütülüyor. Planlamaya göre yeni gemiler Birkenhead tesisinde inşa edilecek, ardından askerî sistemlerle donatılacak. Platformların bu on yılın sonuna kadar operasyonel kullanıma hazır hâle getirilmesi amaçlanıyor. Kaç gemi üretileceği ve ilk teslimatın kesin tarihi ise açıklanmadı.

Thales UK sonarıyla denizaltı arayacak

Platformun denizaltı savunma harbi görev yükünün merkezinde Thales UK tarafından sağlanacak sonar yer alacak. Kongsberg, sistemi Birleşik Krallık’ın egemen teknolojisi olarak tanımlarken gemide güvenli askerî haberleşme donanımının da bulunacağını bildirdi. Sonarın tipi, çalışma yöntemi ve gemiye sabit mi yoksa çekili bir düzenekle mi bağlanacağı henüz bilinmiyor.

Arctic Hunter’ın geniş güverte alanı ve taşıma kapasitesi, hizmet ömrü boyunca farklı sensörlerin ve ek görev sistemlerinin kullanılmasına imkân verecek şekilde planlandı. Böylece platformun, yalnızca tek bir sonar taşıyan sabit konfigürasyonlu bir araç değil, ihtiyaca göre yeniden donatılabilen açık deniz görev gemisi olarak kullanılması öngörülüyor.

Operasyon konseptinde, Kuzey Kutup Dairesi içinde kurulacak ileri destek üssü öne çıkıyor. Buradan görev yapacak insansız geminin Yüksek Kuzey’deki mevcut denizaltı savunma ağına kesintisiz ya da uzun süreli sensör desteği sağlaması hedefleniyor. Arctic Hunter’ın tek başına denizaltı takip etmesinden çok savaş gemileri, deniz karakol uçakları, helikopterler ve diğer sensörlerle aynı ağ içinde çalışması bekleniyor.

Type 92’nin sensör katmanını oluşturabilir

Kraliyet Donanmasının Type 92 başlığı altında aradığı kabiliyet, denizaltı savunma yükünün tamamını mürettebatlı gemilere vermek yerine daha dağıtık bir sensör mimarisi kurmaya dayanıyor. Arctic Hunter önerisi de pahalı savaş gemilerini uzun süre aynı bölgede tutmak yerine, ticari temelli insansız platformlarla denizde kalıcı gözetleme sağlamayı amaçlıyor.

Bu model, klasik bir fırkateyn programından farklı bir tedarik yöntemi gerektiriyor.

Gövdenin ticari tersane standartlarında ve mevcut bir tasarım üzerinden üretilmesi takvimi kısaltabilir. Buna karşılık askerî haberleşme güvenliği, elektromanyetik dayanıklılık, hasar kontrolü ve çatışma ortamında beka gibi başlıkların nasıl karşılanacağı belirleyici olacak. Büyük insansız gemilerin yoğun sivil trafik, buzlanma ve iletişim kesintisi altında güvenli biçimde işletilmesi de programın sınanacağı alanlar arasında. Başka bir ifadeyle ticari gövdenin sağladığı hız, askerî uyarlama sürecindeki riskleri ortadan kaldırmıyor.

Kongsberg Maritime Üst Yöneticisi Lisa Edvardsen Haugan, şirketin Arktik koşullara uygun gemiler konusunda 50 yılı aşan tasarım tecrübesine sahip olduğunu belirtti. Haugan’a göre bu birikimin dinamik konumlandırma, uzaktan kontrol ve otonom seyir çözümleriyle birleştirilmesi, Type 92 gemilerinin ticari üretim yaklaşımıyla teslim edilmesine zemin hazırlıyor.

NATO boyutu Türkiye’deki SİDA projelerini de ilgilendiriyor

Arctic Hunter önerisi, Birleşik Krallık ile Norveç’in Lunna House anlaşması kapsamında NATO’nun Yüksek Kuzey’de otonom sistem kullanımına öncülük etme hedefiyle ilişkilendiriliyor. Platformun yalnızca Kraliyet Donanmasına değil, NATO ile Birleşik Müşterek Sefer Kuvveti ülkelerine de sunulabileceği belirtiliyor.

Kongsberg Maritime, Oslo’daki Atlantic Future Forum sırasında Thales UK ve Balaena Maritime ile teknoloji iş birliği anlaşmaları imzalamayı planlıyor.

Türkiye’de ASELSAN ile Sefine Tersanesi tarafından geliştirilen MARLIN SİDA ve ARES Tersanesi ile Meteksan Savunma’nın ULAQ ailesi, modüler görev yüklerine dayalı insansız deniz aracı yaklaşımının farklı örneklerini oluşturuyor. Arctic Hunter ise hızlı ve görece küçük silahlı SİDA’lardan ziyade, uzun süre açık denizde kalacak ve büyük sensör yükleri taşıyacak ticari kökenli bir platform olarak ayrışıyor. Bu nedenle doğrudan muadil değil, insansız deniz sistemlerinin denizaltı savunma ağına nasıl eklenebileceğini gösteren farklı bir sınıf olarak değerlendiriliyor.

Sıradaki aşamada Type 92 gereksiniminin kesinleşmesi, sonar konfigürasyonunun açıklanması ve ilk gemiye ilişkin sözleşme takviminin ilan edilmesi bekleniyor. Arctic Hunter’ın başarısını, ticari gövdenin askerî şartlara ne ölçüde uyarlanabildiği ve platformun insan müdahalesi olmadan yürütülecek uzun süreli görevlerde göstereceği güvenilirlik belirleyecek. Birleşik Krallık’ın kaç platform tedarik edeceği ise hibrit filo yaklaşımının ölçeğini ortaya koyacak.