Türkiye ve Mısır ortak savaş gemisi üretimini değerlendiriyor

Türkiye ve Mısır ortak savaş gemisi üretimini değerlendiriyor

Türkiye ile Mısır, Doğu Akdeniz’deki siyasi görüş ayrılıkları sürerken deniz kuvvetleri ve savunma sanayisi alanındaki temaslarını genişletmeye hazırlanıyor. Gündemde ortak savaş gemisi inşasının yanı sıra insansız hava ve deniz araçlarına yönelik iş birliği var. Bu arayışın sahadaki ilk işaretleri, İskenderiye açıklarında düzenlenen Dostluk Denizi 2026 tatbikatında görüldü.

İskenderiye’de geniş kapsamlı deniz eğitimi

Mısır Kuzey Filosu Komutanlığının sevk ve idaresindeki tatbikat, 4-9 Kasım tarihlerinde gerçekleştirildi. Dostluk Denizi serisinin bir önceki faaliyeti, 13 yıllık aranın ardından 2025’te yapılmıştı. Eğitimin üst üste ikinci yıl düzenlenmesi, Ankara ile Kahire arasındaki askeri temasların tek seferlik bir faaliyetin ötesine geçtiğine işaret ediyor. Bu süreklilik, savunma sanayisi görüşmelerinin takvimini de doğrudan etkileyebilir.

Türk Deniz Kuvvetlerinin en büyük gemisi olan çok maksatlı amfibi hücum gemisi TCG Anadolu da Mısır’a gönderilen unsurlar arasında yer aldı.

Eğitim programında suüstü harbi, denizaltı savunma harbi, hava savunma harekâtı ve sualtı taarruz faaliyetleri icra edildi. İki donanma böylece farklı tehditlere karşı müşterek planlama ve birlikte hareket kabiliyetini aynı senaryo içinde sınadı.

Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu, 7 Kasım’da İskenderiye Deniz Üssü’nde Mısır Deniz Kuvvetleri Komutanı Koramiral Mahmoud Adel Fawzy ile bir araya geldi. Görüşmede tatbikatın sonuçlarının yanı sıra deniz platformları ve insansız sistemlerde kurulabilecek sanayi ortaklıkları ele alındı. Tatlıoğlu, faaliyeti Doğu Akdeniz’de gelişen Türk-Mısır iş birliğinin sahadaki göstergelerinden biri olarak nitelendirdi.

TB3 ve Pirana iş birliği gündeminde

Tatbikata Bayraktar TB3 silahlı insansız hava aracı ile Makine ve Kimya Endüstrisi tarafından geliştirilen Pirana tek yönlü insansız deniz aracının katılması dikkati çekti. Türk tarafı, iki donanmanın yalnızca insanlı platformlarda değil, insansız hava ve deniz sistemlerinde de somut çalışmalar yürüttüğünü açıkladı. Sistemlerin görev profilleri ve hangi senaryolarda kullanıldığına ilişkin ayrıntılar ise paylaşılmadı.

TCG Anadolu’nun faaliyette yer alması, görüşmelere farklı bir boyut kazandırdı. Gemi; hava araçlarının, çıkarma unsurlarının ve insansız sistemlerin aynı görev grubu içinde kullanılmasına imkân veren bir komuta ve harekât altyapısı sunuyor. TB3 ile Pirana’nın aynı tatbikatta bulunması da Ankara’nın insanlı ve insansız araçları deniz harekâtında birlikte kullanma yaklaşımını Mısır tarafına sahada gösterdi.

Mısır, olumsuz deniz koşullarına rağmen eğitimin planlandığı şekilde tamamlandığını bildirdi. Koramiral Fawzy, iki donanmanın müşterek eğitim, harekât planlama ve gemiye çıkma faaliyetlerini birlikte gerçekleştirebildiğini vurguladı. Kahire’nin değerlendirmesine göre edinilen tecrübe, Türk ve Mısır deniz unsurlarının gelecekte ortak görevlerde yan yana çalışmasının önünü açabilir.

Ortak üretimde MİLGEM modeli masada

Oramiral Tatlıoğlu, deniz savunma sanayisindeki ilişkilerin ortak gemi inşa projeleriyle daha ileri bir düzeye taşınmasının hedeflendiğini bildirdi. Masadaki model, Türkiye’nin Pakistan ile MİLGEM kapsamında kurduğu iş birliğine benzetiliyor. Ancak üretilecek geminin sınıfı, tersaneler arasındaki görev paylaşımı, takvim ve finansman yapısı konusunda henüz açıklama yapılmadı.

Türk Deniz Kuvvetlerinin ihtiyaçları doğrultusunda başlatılan MİLGEM, yerli tasarım ve inşa kabiliyetinin geliştirilmesini amaçlayan uzun soluklu bir program. Ada sınıfı korvetler ile İstif sınıfı fırkateynler bu altyapıdan doğdu. Programın ihracat ayağında Pakistan, Ukrayna ve Malezya için Ada sınıfı türevleri, Romanya için ise Hisar sınıfı açık deniz karakol gemisi çözümü bulunuyor.

Pakistan örneğinin Mısır için referans gösterilmesi, hazır bir geminin doğrudan satışından daha kapsamlı bir seçeneğin değerlendirildiğini ortaya koyuyor. Muhtemel iş birliği; tasarım uyarlaması, yerel inşa, alt sistem seçimi ve tersaneler arası görev paylaşımını kapsayabilir. Projenin gerçek çerçevesi ise iki ülkenin operasyonel ihtiyaçları ile sanayi kuruluşları arasında yürütülecek teknik görüşmelerin ardından netleşecek. Başka bir ifadeyle siyasi mutabakat sağlansa bile teknik takvim kısa sürede kesinleşmeyebilir.

Mısır, geniş deniz alanları ve iki ayrı kıyı hattı nedeniyle hem Akdeniz’de hem de Kızıldeniz’de sürekli kuvvet bulunduruyor. Türkiye açısından MİLGEM tabanlı bir ortaklık, milli gemi tasarım tecrübesinin yeni bir bölgesel kullanıcıya aktarılması anlamına gelebilir. Böyle bir programın bakım, eğitim ve mühimmat alanlarında yıllara yayılan kurumsal bağlar kurması da mümkün.

Deniz iş birliği siyasi anlaşmazlıklardan ayrı ilerliyor

Tatbikat, Libya’nın doğusundaki Bingazi merkezli Temsilciler Meclisinin Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatını 20 Ekim’de oy birliğiyle onaylamasından 15 gün sonra başladı. 2019’da Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti tarafından imzalanan metnin doğudaki meclisçe de kabul edilmesi, Libya’daki iki ana siyasi tarafın anlaşmaya yaklaşımında değişime işaret etti. Mutabakat, Türkiye ile Libya’nın kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge iddiaları arasında sınır kurulmasını öngörüyor.

Yunanistan, adaların deniz yetki alanlarını dikkate almadığını savunarak anlaşmaya karşı çıkıyor. Mısır da askeri yakınlaşmaya rağmen bu konuda Ankara ile aynı çizgide değil. Mısır Dışişleri Bakanı Badr Abdelatty, 23 Ekim’deki İstanbul ziyareti sırasında mutabakatı geçersiz saydıklarını açıklamıştı.

Kadir Has Üniversitesi öğretim üyesi Serhat Güvenç’e göre Kahire’nin Türkiye ile münhasır ekonomik bölge anlaşması imzalamaya yanaşmaması, askeri ve denizcilik ilişkilerini geliştirmesine engel oluşturmuyor. TCG Anadolu’nun katıldığı kapsamlı bir tatbikatın yapılabilmesi de siyasi ihtilaflarla operasyonel iş birliğinin ayrı kanallardan yürütüldüğünü gösteriyor. Ankara ile Kahire, Doğu Akdeniz’deki bütün görüş ayrılıklarını çözmeden de savunma alanında ilerleyebileceklerini ortaya koyuyor.

Bundan sonraki süreçte ortak gemi projesinin hangi platform sınıfına dayanacağı, üretimde hangi tersanelerin görev alacağı ve insansız sistemlere ilişkin temasların sözleşmeye dönüşüp dönüşmeyeceği izlenecek. Dostluk Denizi tatbikatlarının düzenli hâle gelmesi ve müşterek görev planlamasının genişletilmesi, savunma sanayisi görüşmelerinin kalıcılığı açısından belirleyici olacak.