Hegseth, ABD özel harekât yönetimini bakanlık düzeyine taşımak istiyor

Hegseth, ABD özel harekât yönetimini bakanlık düzeyine taşımak istiyor

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Pentagon’daki özel harekât yapılanmasının sivil kanadını kuvvet bakanlarına denk bir konuma taşımayı planlıyor. 2 Kasım tarihli memorandum, Özel Harekât ve Düşük Yoğunluklu Çatışmalardan Sorumlu Savunma Bakan Yardımcılığı makamının yetki, personel ve bütçe bakımından yeniden yapılandırılmasını öngörüyor.

Hegseth’e göre özel harekât kuvvetlerinin müşterek operasyonlara sağladığı katkı ile bu alana ayrılan kaynaklar arasında belirgin bir uyumsuzluk var. Plan, ABD özel kuvvetleri için ayrı bir askerî bakanlık kurulmasını içermiyor; buna karşılık özel harekât yönetiminin Pentagon’daki karar mekanizmalarına erişimini ciddi ölçüde genişletiyor. Bu ayrım kritik: Değişiklik sahadaki komuta zincirinden çok sivil gözetim, bütçe ve kaynak tahsisini hedefliyor.

Yeni makam için Kongre onayı gerekiyor

Yapılanmanın merkezinde, halen Derrick Anderson’ın yürüttüğü ASD-SOLIC görevinin Stratejik Hizmetlerden Sorumlu Savunma Müsteşarlığı seviyesine çıkarılması bulunuyor. İngilizce kısaltması OSS olarak belirlenen yeni makam, hiyerarşik açıdan mevcut bakan yardımcılığı modelinin üzerinde yer alacak ve özel harekât topluluğuna daha güçlü bir sivil temsil sağlayacak.

Ancak değişiklik yalnızca Pentagon’un idari kararıyla yürürlüğe giremiyor.

Hegseth, bakanlığın yasama işlerinden sorumlu ekibine Kongre’ye sunulacak kanun tekliflerini hazırlama talimatı verdi. Makamın kalıcı adı ile statüsünün, ileride çıkarılacak bir Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası üzerinden düzenlenmesi bekleniyor. Kongre takvimi, yeniden yapılanmanın ne hızla hayata geçirilebileceğini de doğrudan belirleyecek.

Memorandum, mevcut görev için “Stratejik Hizmetler Ofisinden Sorumlu Savaş Bakanı Yardımcısı” şeklinde kullanılabilecek ikinci bir unvan da öngörüyor. Şimdilik hukuki statüsü bulunmayan bu ifade, idari bir adlandırma niteliğinde. OSS kısaltması ise ABD’nin İkinci Dünya Savaşı dönemindeki istihbarat ve özel faaliyet teşkilatını çağrıştırıyor.

Özel harekât yönetimi üst düzey kurullara girecek

Kongre süreci devam ederken Pentagon’un kendi yetkisiyle uygulayabileceği düzenlemeler de memorandumda sıralandı. Buna göre ASD-SOLIC makamının, bakanlığın protokol ve öncelik düzeninde “Code 2” seviyesine alınması isteniyor. Söz konusu sınıflandırma, makamı toplantılara katılım ve kıdem sıralaması bakımından Kara, Deniz ve Hava Kuvvetlerinin sivil bakanlarıyla aynı düzleme yaklaştıracak.

Özel harekâtın sivil yöneticisi; Üst Düzey Liderler Konseyi, Müşterek İhtiyaçlar Gözetim Konseyi ve haftalık öncelik değerlendirmeleri gibi Pentagon’un en üst karar platformlarına katılacak. Program ve bütçe incelemeleri, hassas teknik faaliyetlerin denetimi ve özel erişim programlarının yönetildiği kurullar da bu kapsama alınacak. Böylece makam, yalnızca alınmış kararları uygulayan bir ofis olmaktan çıkıp kararların şekillendiği aşamaya daha erken dahil olabilecek.

Düzenleme toplantılardaki temsil gücüyle sınırlı değil. Talimata göre 60 gün içinde 75 sivil personel ile Müşterek Karargâhtan 25 askerî personel ilgili ofise aktarılacak. Pentagon’un mali işler biriminden de günlük faaliyetlerin desteklenmesi için işletme ve bakım bütçesinden yıllık 45 milyon dolar kaynak sağlaması istendi.

Toplam 100 kişilik personel aktarımı, makamın kâğıt üzerindeki statü değişikliğinin ötesinde daha geniş bir icra kapasitesine kavuşturulmak istendiğini gösteriyor. Bu durum, Pentagon içindeki görev ve kaynak paylaşımını da etkileyecek.

Modernizasyon ve bütçe payı artırılabilir

Memorandum, özel harekât kuvvetlerinin savunma planlamasında ayrı ve görünür bir başlık altında ele alınmasını öngörüyor.

Modernizasyon yatırımlarının artırılması, büyük platformların yenilenmesi ve değişken operasyonel ihtiyaçlara karşı hazırlık seviyesinin yükseltilmesi talep ediliyor. Bu yaklaşım, özel kuvvetlerin artık yalnızca terörle mücadele görevleri üzerinden değil, büyük güç rekabeti ve yüksek yoğunluklu çatışma senaryoları çerçevesinde de değerlendirildiğine işaret ediyor.

İlk Trump yönetiminin sonunda geçici savunma bakanlığı görevini üstlenen eski ASD-SOLIC yöneticisi Chris Miller, daha önce ABD özel harekât kuvvetleri için yıllık 24 milyar dolarlık bütçe önermişti. Hegseth’in memorandumunda ise bu tür kesin bir bütçe hedefi yer almıyor. Buna karşın planlama belgelerinde özel harekâta daha fazla yatırım yapılması çağrısı, ilerleyen bütçe dönemlerinde ABD Özel Harekât Komutanlığının (USSOCOM) payının artırılmasına zemin hazırlayabilir.

Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri bakanlıklarından da mümkün olan durumlarda özel harekât ihtiyaçlarına öncelik vermeleri istendi. Ortak kullanılan platformların sağlanması ve muharebe kayıplarının yerine konulması, destek verilecek alanlar arasında gösterildi. Amaç, USSOCOM’un kendine özgü ihtiyaçları ile kuvvetlerin geniş tedarik ve lojistik altyapısı arasındaki bağı güçlendirmek.

Model Türkiye’deki yapıdan farklı

ABD’de gündeme gelen düzenleme, özel kuvvetler için bağımsız bir komuta zinciri kurmaktan çok Pentagon’daki sivil gözetimi ve kaynak yönetimini güçlendiriyor. USSOCOM hâlihazırda müşterek bir muharip komutanlık olarak faaliyet yürütürken ASD-SOLIC; politika, bütçe ve idari denetim tarafını temsil ediyor. Yeni model kabul edilirse bu sivil makam, kuvvet bakanlıklarıyla yürütülen kaynak ve öncelik görüşmelerinde daha güçlü bir konum elde edecek.

Türkiye’de Özel Kuvvetler Komutanlığı askerî komuta yapısı içinde yer alıyor; savunma politikası, bütçe ve tedarik süreçleri ise Millî Savunma Bakanlığı ile ilgili kurumlar üzerinden yürütülüyor. Bu nedenle ABD’de önerilen müsteşarlığın Türkiye’de doğrudan bir kurumsal karşılığı bulunmuyor. Yine de özel görev birliklerinin ihtiyaçlarının genel kuvvet planlaması içinde nasıl önceliklendirileceği, iki ülke açısından da ortak bir yönetim başlığı olmayı sürdürüyor.

Sıradaki aşamada Kongre’nin müsteşarlık statüsüne ve yeni unvana nasıl yaklaşacağı izlenecek. Personel aktarımının 60 günlük takvim içinde tamamlanıp tamamlanmayacağı ve yıllık 45 milyon dolarlık kaynağın hangi kalemlerden karşılanacağı, planın Pentagon’daki gerçek etkisini ortaya koyacak.