NATO karşı İHA sistemleri için ortak tedarik pazarını açtı

NATO karşı İHA sistemleri için ortak tedarik pazarını açtı

NATO, üye ülkelerin karşı insansız hava aracı sistemlerine daha hızlı erişebilmesi için yeni bir tedarik pazarı kurdu. Seçilen çözümler, kapsamlı bir ihale süreci yeniden başlatılmadan NATO ülkeleri ve ittifak komutanlıkları tarafından temin edilebilecek.

NATO’nun 5 Kasım tarihli açıklamasına göre pazarda Alta Ares, Axon Enterprise, Northrop Grumman, OSL UK ve Quantum Systems tarafından sunulan toplam 16 çözüm yer alıyor. Portföy; sabit tesislere kurulabilen, farklı bölgelere taşınabilen ve birliklerle birlikte hareket edebilen sistemleri kapsıyor. Böylece kullanıcıların farklı görev şartları için aynı satın alma kanalından yararlanması amaçlanıyor. Bu yapı, tedarik takvimini de doğrudan etkiliyor.

Model, tek bir karşı İHA ürününün bütün müttefiklere dayatılması anlamına gelmiyor. Hedef, farklı operasyonel ortamlar için seçilen teknolojileri ortak bir sözleşme çatısı altında erişilebilir kılmak ve satın alma süresini kısaltmak.

Seçimi NATO İletişim ve Bilgi Ajansı yaptı

Sistemlerin değerlendirme ve seçim sürecini NATO İletişim ve Bilgi Ajansı yürüttü. NCIA olarak bilinen ajans, NATO ile üye ülkelerin inovasyon programlarından edinilen tecrübelerin yanı sıra askeri tatbikatlarda elde edilen sonuçları da dikkate aldı.

İttifakın Karşı İHA Uzmanlık Merkezi’ne ev sahipliği yapan NCIA, pazarı destekleyen çoklu çerçeve sözleşmeleri yönetecek. İhtiyaç sahibi bir ülke ya da NATO komutanlığı, seçilmiş çözümler arasından görev şartlarına uygun sistemi daha kısa bir prosedürle sipariş edebilecek.

Çerçeve sözleşmeler bir buçuk yıl geçerli olacak. NATO, bu dönem içinde yeni teknolojilerin portföye alınabilmesi için ilave rekabet süreçleri düzenlemeyi planlıyor. Dolayısıyla ilk aşamada açıklanan 16 çözüm, nihai ve değişmez bir liste değil.

NCIA’nın seçimi, sistemlerin her ülkenin tüm operasyonel ihtiyaçlarını otomatik olarak karşılayacağı anlamına da gelmiyor. Radar, elektro-optik algılayıcı, elektronik harp unsuru veya önleyici çözüm içeren bir mimarinin araziye, tehdit tipine ve mevcut komuta-kontrol altyapısına uyumu, kullanıcıların yapacağı denemelerde belirlenecek.

Testler için 3,1 milyon avro ayrıldı

NATO, seçilen sistemlerin müttefik ülkeler ve ittifak komutanlıklarınca daha ayrıntılı biçimde denenmesi için 3,1 milyon avro kaynak ayırdı. Açıklamada bu tutarın yaklaşık 3,4 milyon dolara karşılık geldiği belirtildi.

Denemelerde yalnızca bir dronun tespit edilip edilmediğine bakılmayacak. Sistemlerin NATO ağlarıyla uyumu, sensör verilerinin komuta merkezlerine aktarılması, hareketli birliklerle çalışabilmesi ve farklı karşı tedbir seçenekleriyle birlikte kullanılabilmesi de tedarik kararlarında etkili olacak. Sahadaki başarı kadar ağ entegrasyonu da belirleyici.

Karşı İHA görevlerinde tek bir sensör ya da etkileyici çoğu zaman yeterli olmuyor. Küçük ve düşük irtifada uçan araçların radar, radyo frekansı takibi ve elektro-optik sensörlerle bulunması; ardından karıştırma, ele geçirme, kinetik önleme veya yönlendirilmiş enerji gibi uygun bir yöntemle etkisiz hale getirilmesi gerekiyor.

NATO’nun pazar modeli, bu yönüyle geleneksel ve uzun süreli ana silah sistemi programlarından ayrılıyor. Teknolojik ömrü kısa çözümlerin ve hızla değişen ticari dron tehditlerinin, daha sık güncellenebilen bir ürün havuzuyla karşılanması hedefleniyor. Bu da portföyün düzenli aralıklarla yenilenmesini zorunlu kılıyor.

Drone Edge girişimi Ankara’da başlatıldı

Yeni pazar, temmuz ayında Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi Savunma Sanayii Forumu sırasında duyurulan Drone Edge girişiminin bir parçası. Girişim; karşı İHA teknolojilerinin tedarikinin yanı sıra test, standardizasyon, eğitim ve birlikte çalışabilirlik başlıklarını da ortak bir çerçevede ele alıyor.

NATO müttefikleri, daha geniş kapsamlı bu çalışma kapsamında gelecek beş yılda karşı İHA kabiliyetlerine 40 milyar doların üzerinde yatırım yapmayı taahhüt etti. İttifak ayrıca 2027 sonuna kadar eğitilen dron operatörü sayısını beş katına çıkarmayı hedefliyor.

Tedarik pazarının Ankara’da başlatılan Drone Edge girişimiyle bağlantısı, Türk savunma sanayisi açısından da yakından izlenecek. Türkiye’de ASELSAN’ın İHTAR karşı İHA sistemi ile ROKETSAN’ın ALKA yönlendirilmiş enerji silah sistemi gibi farklı katmanlara yönelik çalışmalar bulunuyor. Ancak NATO’nun açıklamasında bu ürünlerin mevcut 16 çözüm arasında yer aldığı belirtilmedi.

Türk şirketleri için sonraki rekabet dönemleri, NATO testlerine katılma ve çerçeve sözleşmelere girme fırsatı doğurabilir. Burada yalnızca hedefi tespit etme veya etkisiz hale getirme performansı değil, NATO komuta-kontrol ağlarıyla entegrasyon ve müttefiklerin ortak standartlarına uyum da öne çıkacak.

Dron operatörü eğitimi genişletiliyor

NATO, ekipman tedarikinin yanında insan kaynağı ihtiyacını karşılamak üzere Çok Uluslu Avrupa Uçuş Eğitimi girişimini dron operatörlerini kapsayacak biçimde genişletiyor. Finlandiya, Fransa ve İsveç’in temmuz ayında katılmasıyla programdaki müttefik ülke sayısı 20’ye yükseldi.

Bu yaklaşım, dron kullanımı ile karşı İHA savunmasının birbirinden ayrı ele alınmadığını gösteriyor. Operatör eğitiminin genişletilmesi, hem insansız sistemlerin daha yaygın kullanılmasına hem de tehdit profillerinin eğitim ortamında daha gerçekçi biçimde canlandırılmasına katkı sağlayabilir.

Sıradaki aşamada, 3,1 milyon avroluk test programından çıkacak sonuçlar ile bir buçuk yıllık sözleşme döneminde pazara eklenecek yeni çözümler izlenecek. NATO’nun 40 milyar doları aşan yatırım hedefinin hangi ülke, şirket ve sistemlere sipariş olarak yansıyacağı ise programın sahadaki gerçek ölçeğini ortaya koyacak.